CAPÍTULO DOCE

265. [1a] tere übül übülǰeǰü Tangγut irgen-tür morilaya ke’en šini to’a to’ulaǰu noqai ǰil namur Činggis qahan Tangγut irgen-tür morilabai qadun-dača Yisüi qadun-ni abču otba ǰa’ura übül [1b] Arbuqa-yin olon qulad-i abala’asu Činggis qahan osotu-boro-yi unuǰu büle’e qulat da’ariǰu ire’esü osotu-boro ürgüǰü Činggis qahan-ni morin-ača una’asu mariya-ban maši ebetčü Čo’orqat bawubai tere söni qono’asu manaqar [2a] Yisüi qadun ügülerün kö’üt noyat keleleldütkün qahan söni mariya qala’un qonoba ke’ebei tende kö’üt noyat qura’asu Qongqotadai Tolun-čerbi duratqan ügülerün Tangγut irgen

nödüksen balaqasu-ban ü’ürčü ülü [2b] otqun tede nunǰi nuntug-iyan gēǰü ülü otqun tede bida ičuǰu qahan-u mara’a seri’üdü’esü basa ǰiči morilat ǰe bida ke’e’esü bürin kö’üt noyat ene üge ǰöbšiyeǰü Činggis qahan-a öči’esü Činggis qahan ügülerün Tangγut irgen bidan-i ǰürüge [3a] yadaǰu qaribai ke’ekün bida elčin maqa ilēǰü elčin-i [=ebečin-i] mün ene Čo’orqat-ta sobilaǰu üge anu uqaǰu iču’asu bolu ǰe ke’eǰü tende elčin-e da’u bari’ulǰu ilērün nidoni Burqan či ügülerün ba Tanγut irgen bara’un qar činu bolsu ke’elü’e [3b] čimada teyin ke’ekdeǰü Sarta’ul irgen-e eye-düriyen ese oroqdaǰu morilasu ke’en quyuǰu ilē’esü či Burqan üge-düriyen ülü gürün čerik ba ülü ögün üge’er da’ariǰu ireǰü büle’e ö’ere ǰoriqsan-tur qoyina olulčasu ke’en [4a] Sarta’ul irgen-tür morilaǰu möngke tenggeri-de ihe’ekdeǰü Sarta’ul irgen-i ǰük-tür oro’ulǰu edö’e Burqan-tur üge olulčasu ke’en ayisai ke’eǰü ilē’esü Burqan ügülerün da’aringqu üge bi ese ügülelü’e ke’eǰü’üi Aša-gambu ügülerün [4b] da’aringqu üges bi ügülelü’e edö’e ber bö’esü ta Mongqol qatquldu’a surču qatquldusu ke’e’esü bi bürün Alašai nuntuqtu

büyyü Alašai ǰoriǰu nadur iretkün tende qatqulduya altan mönggün a’urasun tabar [5a] kerektü bö’esü Eri-qaya Eri-ǰe’ü-yi ǰoritqun ke’eǰü ilēǰü’üi ene üge-yi Činggis qahan-a gürge’esü Činggis qahan mariya qala’un arun ügülerün ǰe teli eyimü yeke üge ügüle’ülǰü ker ičuqdaqui ükürün yeke üge-tür šiqan yabuya ke’eǰü möngke [5b] tenggeri či mede ke’en Činggis qahan Alašai ǰoriǰu gürčü Aša-gambu-lü’e qatqulduǰu Aša-gambu-yi daruǰu Alašai de’ere qorqola’ulǰu Aša-gambu-yi abču

irgen-i inü hünesü’er keyistele tala’ulbai erekün omoq-un [6a] erebin sayit Tangγudud-i kiduǰu eyimün teyimün Tangγudud-i čeri’üt gü’ün-e bariqsa’ar oluqsa’ar abutqun ke’en ǰarliq bolba

266. [7a] Činggis qahan Časutu de’ere ǰusaǰu Aša-gambu-lü’e [7b] a’ulalaqsat dayyiǰiqsat

Tangγudud-i čeri’üt ilēǰü onoqsa’ar ülittele tala’ulbai tendeče Bo’orču Muqali qoyar-a soyurqarun güčün-e medetele abtuqai ke’en ǰarliq bolba basa Činggis qahan ǰarliq bolurun [8a] Bo’orču Muqali qoyar-a soyurqal ögürün Kitat irgen-eče ese ögüle’e ke’en Kitat irgen-ü ǰüyin-i ta qoyar sača’u qubiyalduǰu abutqun sayit kö’üd-i anu šibawu-ban bari’ulǰu daqa’ulǰu yabutqun sayit ökid-i anu ösgeǰü emes-iyen qormai [8b] ǰasa’ulutqun Kitat irgen-ü Altan qan-nu itegelten ina’ut Mongqol-un ebüges ečiges-i baraqsan Qara-kitat ǰüyin irgen aǰu’ui ǰe edö’e minü itegelten ina’ut Bo’orču Muqali ta qoyar büyyü ǰe ke’en ǰarliq bolba

267. [9a] Činggis qahan Časutu-ača gödölǰü Uraqai-balaqasu [9b] bawuǰu Uraqai-balaqasun-ača gödölǰü Dörmegei-balaqasu ebden büqüi-tür Burqan Činggis qahan-a a’ulǰara irebe tende Burqan a’ulǰarun altan sümes teri’ülen altan mönggün ayaqa saba yisün yisüt nu’ut ökit yisün yisüt aqtas teme’et yisün yisüt [10a] eldeb-iyer yisün yisüt ǰisüleǰü a’ulǰaqui-tur Burqan-i e’üten büte’üy-e a’ulǰa’ulba tere a’ulǰaqui-tur Činggis qahan dotor-a dura bulqaba quta’ar üdür Činggis qahan ǰarliq bolurun Iluqu-burqan-a Šidurqu nere ökčü Iluqu-burqan Šidurqu-yi [10b] irekdeǰü tende Činggis qahan Iluqu-yi nökčiyetkün ke’en Tolun-čerbi qardaǰu nökči’etügei ke’en ǰarliq bolba tende Tolun-čerbi Iluqu-yi qardaǰu büte’ebe ke’en öči’esü Činggis qahan ǰarliq bolurun Tangγut irgen-tür üge olulčan ayisuqui-tur [11a] ǰa’ura Arbuqa-yin qulat abala’asu ebedüksen mariya minü anatuqai ke’en amin beye minü qairalaǰu üge duratqaqsan Tolun büi ǰe nökör gü’ün-ü qoron üge-tür ireǰü möngke tenggeri-de güčü nemekdeǰü qar-duriyan oro’ulǰu öš-iyen abu’ai ǰe bida Iluqu-yin [11b] ene abču ireksen newügü qarši ayaqa saba selte Tolun abtuqai ke’en ǰarliq bolba

268. [12a] Tangγut irgen-i dawuliǰu Iluqu-burqan-i Šidurqu bolqaǰu imayi büte’eǰü Tangγut irgen-ü eke ečige-yi uruq-un uruq-a gürtele muquli musquli-yi ügei bolqan [12b] ide’e ideküi ǰa’ura muquli musquli ügei ke’en ükü’ülün ečitken kelelen atqun ke’en ǰarliq bolba Tangγut irgen üge ügüleǰü üge-tür ülü gürgü-yin tula Tangγut irgen-tür Činggis qahan nökö’ete ayalaǰu Tangγut irgen-i muqutqaǰu [13a] ireǰü qaqai ǰil Činggis qahan tenggeri-tür qarba qaruqsan-u qoyina Yisüi qadun-a Tangγut irgen-eče maši ökbe

269. [13b] quluqana ǰil Ča’adai Batu teri’üten bara’un qar-un kö’üt Otčigin-noyan Yegü Yisüngge teri’üten ǰewün qar-un kö’üt Tolui teri’üten qol kö’üt ökit güreget tümed-ün minqad-un noyat bürin bolǰu Kelüren-ü Köde’ü-aral-a [14a] gür-iyer quriǰu Činggis qahan-u nereyidüksen mün ǰarlig-iyar Ögödei qahan-ni qan ergübei Ča’adai aqa Ögödei qahan-ni de’ü-yü’en qan ergüǰü Činggis qahan ečige-yü’en altan amin sakin aqsat ke[b]te’ül qorčin naiman minqat turqa’ut qan ečige-yin [14b] minü beye ča’ada yabun aqsat emčü tümen kešikten-i inü Ča’adai aqa Tolui qoyar Ögödei qahan-na tawulbai qol-un ulus-i mün yosu’ar tawulbai

270. [15a] Ögödei qahan ö̅r-iyen qan ergü’ülǰü dotona yabuqun tümen kešikten-i qol-un ulus-i ö’er-düriyen bolqa’ulun baraǰu urida Ča’adai aqa-tur eyetüǰü Činggis qahan ečige-yü’en dorqut talbiqsat irgen-ü [15b] Baqtat irgen-ü Qalibai-soltan-tur ayalaqsan Čormaqan-qorči-yin geǰige Oqotur Mönggetü qoyar-i ayala’ulbai basa urida Sübe’etei-ba’atur-i ḳanglin Kibča’ut Baǰigit Orusut Asut Sesüt Maǰar Kešimir Sergesüt Buqar Kerel irgen-[16a]-tür gürtele Adil ayaq usutan müret ketülün Meket Men-kermen Keyibe teri’üten balaqat-tur ayalaqsan Sübe’etei-ba’atur tede irgen-e berkeldükdeǰü Sübe’etey-yin geǰige Batu Büri Güyük Möngge teri’üten olon kö’üd-i morila’ulbai ede [16b] ayalaqsat bürin kö’üd-i Batu aqalatuqai ke’en ǰarliq bolba qol-ača qaruqsad-i Güyük aqalatuqai ke’en ǰarliq bolba ede ayalaqun-i ulus medekün kö’üt kö’üdü’en gü yeke kö’ü ayala’ultuqai ulus ba ülü medekün kö’üt tümed-ün minqad-un [17a] ǰa’ud-un harbad-un noyat olon gü’ün ken ber bö’esü kö’üd-ü’en aqa-yi ayala’ultuqai ökit gürget mün yosu’ar kö’üd-ü’en gü aqa-yi ayala’ultuqai ke’en ǰarliq bolu’at basa Ögödei qahan ügülerün ene ba kö’üd-ün aqa-yi aqala’ulqu yosun Ča’adai aqa-ača [17b] bolǰu’u ǰe Ča’adai aqa ügüleǰü irerün Sübe’etey-yin geǰige kö’üd-ü’en aqa Büri-yi aqala’ulumu kö’üd-ün aqa ayala’asu čerik arbin qarqu čerik olon bolu’asu čirai de’ere güčüteye yabuyu činadu dayyisun gü’ün olon qarin büi tere üǰü’ür-e keče’ün [18a] irgen tede kilingla’asu ö’erün mese-düriyen ükükün irgen tede meses qurčatan ke’ekdemüi ke’eǰü ireǰü’üi Ögödei qahan ügülerün tere üge-tür bidan-u ber Ča’adai aqa-yin kiči’enggü güčü’er kö’üd-ün aqa-yi qarqaya ke’en ǰük ǰük tungqa’aǰu [18b] Batu Büri Güyük Möngge teri’üten kö’üd-i ayala’ulqui yosun eyimü büi ǰe

271. [19a] basa Ögödei qahan Ča’adai aqa-tur eyetüǰü ilērün [19b] Činggis qahan ečige-yü’en belen-tür sa’uba yambar erdem-iyer sa’uba ke’enügülekdegü-yǖ bi Ča’adai aqa-yi ǰöbšiye’esü qahan ečige bidan-u Kitat irgen-ü Altan qan-ni dorqut talbilu’a edö’e bi Kitat irgen-tür morilasu ke’en eyetüǰü [20a] ilē’esü Ča’adai aqa ǰöbšiyeǰü ya’u alǰaqu a’uruq-tur sayin gü’ün tüšiǰü morilatqun bi endeče čeri’üt qarqaǰu ilē’esü ke’eǰ’ü ilēǰü’üi yekes ordos-tur Oldaqar-qorči-yi tüšiǰü

272. [20b] taulai ǰil Ögödei qahan Kitat irgen-tür morilaǰu ebe-yi manglai ilēbei tedüi Kitad-un čeri’üd-i daruǰu hünǰi’ü bayyitala kidu’at Čabčiyal-i dabaǰu [21a] ǰük ǰük qotot balaqat anu e’ere’ülün čeri’üt yabu’ulǰu Ögödei qahan Šira-dektür bawuba tende Ögödei qahan ebetčin gürteǰü aman kelen ǰabqan alǰaqdarun bö’es bö’es tölgečin-e tölgele’ülü’esü Kitat irgen-ü qaǰar usun-u eǰet qa<n>t irgen orqo-ban dawuliqdarun [21b] balaqat qotod-iyan ebdekderün türgün-e adalamui irgen orqa altan mönggün adu’usun ide’en ǰoli’a ökgüye ke’en abitla’asu ülü talbiran dület türgün-e adalamui uruq-un gü’ün-eče bolqu-yū ke’en abitla’asu qahan nidün-yen ne’eǰü usun quyuǰu [22a] u’ǰu ya’un bolbi ke’en asaqtaǰu bö’es öčirün Kitat irgen-ü usun-u eǰet qa<n>t irgen-ü qaǰar usun-iyan ebdekderün irgen orqa-ban dawuliqdarun türgün-e adalamui busu ya’un ber ǰoli’a ögüye ke’en abitla’asu dület türgen-e [22b] ǰi’ürmedemüi uruq-un gü’ün-eče bolqu-yū ke’e’esü talbiramui edö’e ǰarliq medemü ǰe ke’en öči’esü ǰarliq bolurun dergede kö’üd-eče ken büi kē’esü Tolui kö’ün dergede büle’e ügülerün sutu Činggis qahan ečige bidan-u de’ere aqa-nar [23a] dōro de’ü-ner bö’etele qahan aqa-yi čimayi aqta metü songquǰu irge metü biliǰü yeke oro-ban beye-tür činu čučuǰu olon ulus-i de’ere činu ačiǰu ökbe ǰe namayi bürün qahan aqa-yin dergede aǰu

yabu ke’ekdelü’e edö’e qahan aqa-yan čimayi alda’asu bi ken-ü umartaqsan-i duratqaqu ken-ü umtaraqsan-i seri’ülgü ünen ber qahan aqa minü ǰö[b] ese bolu’asu

qahan aqa-yu’an orun-a bi bolsu [24a]

bö’es arbatqun ǰügerütqün ke’eǰü bö’es ǰüger’esü ǰügergen usu Tolui kö’ün u’ubai qorom sa’uǰu [24b] ügülerün soqtaba bi soqtaqu-yi minü sergütele önečit üčüget de’ü-ner-iyen belbisün beri-yen Berüde oyin-a gürtele asaraqu-yi qahan aqa medetügei ali ber üge-ber ügülele’e bi soqtabai ke’e’et qarču otču ǰöb ese boluqsan yosun teyimü

273. [25b] tedüi Altan qan-ni muqutqaǰu se’üse nere ökčü [26a] altan mönggün altatai hartu a’urasun tabar alašas se’üses-i anu dawuliǰu alginči tammačin talbiǰu Namging ungdu ǰük ǰük-tür balaqasun-tur daruqačin talbiǰu tübšin tükel qariǰu Qara-qorum-a bawubai

274. [26b] Čormaqan-qorči Baqtat irgen-i else’ülǰü’ü tere qaǰar sayin et sayin ke’ekdemüi ke’en medeǰü Ögödei qahan ǰarliq bolurun Čormaqan-qorči-yi mün tende tamma sa’uǰu šira altan širamal altatan [27a] naqut načidut dardas subut tanas güǰü’ü urtus köl ündür tobiča’ut güring elö’üt da’usi kičidut ači’an-a qačidut lausasut hon-tur gürge’ülǰü ilēn atqun ke’ebei Sübe’etei-ba’atur-un geǰige ayalaqsat Batu Büri Güyük Möngge teri’üten olon [27b] kö’üt ḳanglin Kibča’ud-i Baǰigid-i oro’ulǰu Eǰil ayaq Meget balaqasu ebdeǰü Orusud-i kiduǰu ülüttele talabai Asut Sesüt Bolar Man-kerman Kiwa teri’üten balaqad-un irgen-i dawuliǰu else’ülǰü daruqačin tammačin-i talbiǰu qariba [28a] urida ürčet Solongqas-tur ayalaqsan alayirtai-qorči-yin geǰige Yisüder-qorči-yi ayala’ulbai tamma sa’utuqai ke’en ǰarliq bolba

275. [28b] Batu Kibčaqčin ayan de’ereče Ögödei qahan-a elčin-eče öčiǰü ilērün möngke tenggeri-yin güčün-tür qahan abaqa-yin [29a] su-tur Meget-balaqasun ebdeǰü Orusut irgen-i dawuliǰu harban niken qarin irgen-i ǰük-tür oro’ulǰu altan ǰilu’a ičun tataǰu salulčaqui qurim qurimlaya ke’eldüǰü yeke čačir bosqaǰu qurimlaqui-tur bi ede bükün kö’üd-ün aqaqan boluqsan [29b] bolǰu niken qoyar ayaqa ötök urida u’uba ke’en nadur Büri Güyük qoyar mawuilaǰu qurim ülü qurimlan morilaqdaba morilaǰu Büri ügülerün Batu sača bö’et bolǰu urida ker u’uqun büle’e

ke’eǰü’ü Güyük ügülerün tede qortan emeged-i ebče’üt anu ǰorqaldaya či bida tede’er-i ke’eǰü’üi Elǰigidey-yin kö’ün Harqasun ügülerün modun se’ül ǰübčiye teden-i ke’eǰü’üi ba bürün busu heligetü bulqa irgen-bür [30b] morila’uldaǰu ǰöb-i tab-i bolqu bolba ke’eǰü büqüi-tür Büri Güyük qoyar-a eyin ke’ekde’et eye ügei tarqaqdaba edö’e qahan abaqa-yin ǰarliq medetügei ke’en öčiǰü ilēǰü’üi

276. [31b] Batu-yin ene üge-tür qahan maši kilinglaǰu Güyüg-i ülü a’ulǰa’ulun ügülerün ene dörmegei ken-ü üges-tčür dölüsgüǰü aqa gü’ün-i aman dü’üren ügüleyü qaqča öndegen hü’ütügei mün aqa gü’ün-ü ebče’ün-tür dayyisurqan aǰu’u

či beter mawui dörmegei Harqasun ken-i enggešgeǰü bidanu uruq-tur aman dü’üren [32b] yeke üge ügülen büle’e Güyük Harqasun qoyar-i qamtu ileye Harqasun-i mököri’üldegü büle’e alaqčilaba ke’ekün ta Büri-yi bürün ke’e’esü Batu-da ügüle Ča’adai aqa-da ügüleǰü iletügei Ča’adai aqa medetügei ke’ebe

277. [33a] kö’üd-eče Mönggei noyad-ača Alčidai Qongqortai anggi [33b] teri’üten noyat duratqan öčirün Činggis qahan ečige-yin činu ǰarliq ke’er-ün üyyile ke’er-e gü noyalaqu büle’e ger-ün üyyile ger-tür gü noyalaqu büle’e qahan-ni soyurqa’asu qahan Güyük-tür kilinglaǰu amu ke’er-ün üyyile büyyü Batu-da tüšiǰü ile’esü [34a] bolqu-yu ke’en öči’esü ene üge-yi qahan ǰöbšiyen ǰaliraǰu Güyüg-i a’ulǰa’ulǰu söyü’er üge dongqodurun ayalaǰu odurun ǰa’ura

ke’ekdemü či

ke’ekdemü či Orusut irgen-i [34b] tere činu a’ur kiling-dur ayuǰu oraqdaqsan-a bolqan aqu-yū či Orusut irgen-i qaqča’ar oro’uluqsan metü setkiǰü omoq dura bariǰu aqa gü’ü-n-tür dayyisurqan ayisu či Činggis qahan ečige-yin bidanu ǰarliq-tur büi olon ayu’ul-i gün ükü’ül-i [35a] ke’egü ese’ǖ büle’e qaqča’ar tuniqsan metü Sübe’etei Büǰek qoyar-un dalda-da yabuǰu olo’ar büri-yer qamsaǰu Orusu[t] Kibča’ud-i oro’ulǰu niken qoyar Orusut Kibča’ud-i olǰu edege-yin ši’ira olu’ai ǰö’e’ei üdü’üye eremšiǰü nikente ger-teče qarču [35b] ya’u ber qaqča’ar tuniqsan metü üge dawu ülisčü ireǰü či Mönggei Alčidai Qongqortai anggi-tan

ǰe teli ke’erün üyyile Batu-yi ke’ele’ei Güyük Harqasun [36a] qoyar-i Batu medetügei ke’eǰü ilēbe Büri-yi Ča’adai aqa medetügei ke’ebe

278. [36b] basa Ögödei qahan ǰarliq bolurun Činggis qahan ečige-tür minü yabuqsat kebde’ül qorčin turqa’ut [37a] bürin kešikten-ü yabudal tungqun du’ulqaqui ǰarliq tungqa’arun qahan ečige-yin ǰarlig-iyar urida ker yabuqun büle’ei edö’e mün yosu’ar yabutuqai ke’en ǰarliq bolurun qorčin turqa’ut urida yosu’ar üdür mürdüriyen yabuǰu narataya kebte’ül-e [37b] ǰayilaǰu qadana qonotuqai ke’en ǰarliq bolba söni bidan-tur kebte’ül qonotuqai e’üten-tür ger-ün qorčin kebte’ül bayyituqai ordo-yin qoyina’un urida’un kebte’ül muqurituqai naran šinggeksen-ü qoyina söni yabuqun haran kebte’ül bariǰu qonotuqai olon [38a] tarqaqsan-u qoyina qonoqsat kebte’ül-eče busut dotoqši ǰöričen oroqun haran-i bariqsat kebte’ül ekit anu dalbaru čabčiǰu o’ortuqai söni ya’aral keletü gü’ün ire’esü kebte’ül-tür keleleǰü ger-ün ümereče kebte’ül-lü’e qamtu bayyiǰu keleldütügei ordo [38b] ger-tür oroqu qarqu-yi Qongqortai Siraqan-tan ǰasa’ul kebte’ül-lü’e qamtu ǰasatuqai Elǰigidei itegeltü bö’etele ǰilda kebte’ül-ün dege’ün yabuqu bolun kebte’ül-e bariqdala’a ke’en ǰarliq busu ülü bolqaqu kebte’ül itegeltü büi ǰe ke’en ǰarliq bolǰu [39a] kebte’ül-ün to’a bü asaqtuqai kebte’ül-ün sa’urin dege’ün bü yabutuqai kebte’ül-ün ǰaqa’un bü yabutuqai kebte’ül-ün dege’ün yabuyun ǰaqa’un yabuqun haran-i kebte’ül barituqai kebte’ül-ün to’a asaqu gü’ün-ü tere üdür-ün unuqsan aqta eme’el-tü qada’artu-yi emüsüksen [39b] qubčasun selte kebte’ül abtuqai kebte’ül-ün sa’urin-u de’ere ken ber bü sa’utuqai kebte’ül tuq ke’ürge dōro ǰida ayaqa saba asaratuqai umdān ide’en-i ötken miqa kebte’ül daruqalatuqai ke’en ǰarliq bolta ordo ger tergen kebte’ül asaratuqai [40a] bidanu beye čerik ese qaru’asu bidan-ača anggida ö’ere ke’bte’ül čerik bü qartuqai bidani šibawulaqui abalaqui-tur ǰarimud-iyan ordo ger tergen-tür čaqlaǰu talbiǰu bidan-lu’a ǰarim kebte’ül yabutuqai kebte’ül-eče nuntuqčin yabuǰu ordo bawūltuqai e’üten ča’ada [40b] kebte’ül e’üdečin bayyituqai bürin kebte’ül Qada’an minqa medetügei ke’en ǰarliq bolba basa kebte’ül-ün kešik kešik-ün noya[t] tüširün Qada’an Bulaqadar qoyar niken kešik bolǰu eyetüldüǰü niken kešik oroǰu ordo-yin bara’un ǰewün ete’et qaqas sa’uǰu [41a] ǰasatuqai Amal Čanar qoyar eyetüldüǰü niken kešik bolǰu kešik oroǰu ordo-yin bara’un ǰewün ete’et qaqas ǰasatuqai Qadai Qori-qača qoyar eyetüldüǰü niken kešik oroǰu ordo-yin bara’un ǰewün ete’et qaqas sa’uǰu ǰasatuqai Yalbaq [41b] Qara’udar qoyar eyetüldüǰü niken kešik bolǰu kešik oroǰu ordo-yin ǰewün ete’et qaqas sa’uǰu ǰasatuqai basa Qada’an Bulqadar-un kešik Amal Čanar-un kešik ede ǰirin keši’üt ordo-yin ǰewün ete’et nuntuqlaǰu kešik orotuqai Qadai Qori-qačar [42a] qoyar-un kešik Yalbaq Qara’udar qoyar-un kešik ede ǰirin keši’üt ordo-yin bara’un ete’et nuntuqlaǰu kešik orotuqai ke’ebei ede dörben kešik kebte’ül Qada’an medetügei basa kebte’ül minü beye ča’ada ordo horčin bayyiǰu e’üten [42b] daruǰu kebtetügei kebte’ül-eče ordo-tur oroǰu qoyar haran tüsürge barituqai ke’en ǰarliq bolba basa qorčin-i Yisün-tö’e Bükidei Horqudaq Lablaqa dörben kešik kešik bolun qor aqsaquya turqa’ud-un dörben kešik kešik-tür [43a] ačid-un qorčin-iyan ǰasaǰu oroldutuqai ke’en ǰarliq bolba basa turqa’ud-un keši’üd-ün ötögüs-i urida meden aqsad-un uruq-ača tüširün urida meden aqsan Alčidai Qongqortai qoyar eyetüldüǰü niken kešik turqa’ud-i ǰasaǰu orotuqai Temüder egü qoyar [43b] eyetüldüǰu niken kešik turqa’ud-i ǰasaǰu orotuqai Mangqutai geǰigele’ül-i Mede’et niken kešik turqa’ud-i ǰasaǰu orotuqai basa qahan ǰarliq bolurun bürin noyat Elǰigidey-yi aqalaǰu Elǰigidey-yin üge’er yabutqun ke’e’et basa ǰarliq bolurun kešiktü [44a] gü’ün kešik oroqui-tur ho’ara’asu uridu ǰarliq-un yosu’ar qurban beri’es süyütügei mün kešiktü gü’ün basa nökö’ete kešik ho’ara’asu dolo’an beri’es söyütügei basa mün gü’ün ebetčin šilta’a ügei kešig-ün otögü-tür eye ügei quta’arta kešik ho’ara’asu [44b] bidan-tur yabuquy-yan berkešiyen aǰu’u quǰin dolo’an beri’es söyü’et qola qaǰar-a nidün-ü ečine ilēye basa keši’üd-ün ötögüs kešikleksen kešikten-i ülü bügütken kešik ho’ara’asu keši’üd-ün ötögüs-i ere’ülüye basa keši’üd-ün ötögüs quta’ar quta’ar [45a] kešik oroqui-tur ye’ütkeldüqüi-tür ene ǰarliq kešikten-e sonosqatuqai ǰarliq sonosu’at bürün kešikten kešik ho’ara’asu ǰarliq-un yosu’ar ere’ülüye ene ǰarliq kešikten-e ese sonosqa’asu keši’üd-ün ötögüs aldaltan boltuqai basa [45b] keši’üd-ün ötögüs sača’un oroqsat minü kešiktü-yi bidan-ača eye ügei aqalaqdabai ele ke’en bü onǰituqai ǰasaq könte’esü bidan-a ǰa’atuqai ükü’üldegü yosutu bö’esü bida mököri’ülüt ǰe kese’ekdegü yosutu bö’esü bida söyüt ǰe aqalaqdabai ke’en [46a] bidan-a ülü ǰa’an ö’esüt qar köl gürge’esü nudurqa-yin qari’u nudurqa beriye-yin qari’u beriye qari’ultuqai ke’ebei basa qadanadus minqad-un noyad-ača minü kešikten de’ere büi ǰe qadanadus ǰa’ud-un harbad-un noyad-ača minü kešikten-ü kötöčin [46b] de’ere büi ǰe qadanadus minqali’ut minü kešikten-tür kereldü’esü minqali’uday-yi ere’ülüye ke’en ǰarliq bolba

279. basa Ögödei qahan ügülerün Činggis qahan ečige-yü’en [47a] ǰoban bayyi’uluqsan ulus-i bü ǰobo’aya

ǰirqa’uluya qahan ečige-yü’en belen-tür sa’uǰu irge ülü ǰoba’an šülen-e ede ulus-ača sürüg-ün niken šilegü qonin hon hon-tur öktügei ǰa’un qonid-ača niken qonin qarqaǰu [47b] mün ǰa’ura üge’ün duta’un-a öktügei basa aqa de’ü olon ere aqta kešikten či’ulu’asu umdān tere tutum irgen-eče ker qubčiqdaqui ǰük ǰüg-ün minqat minqad-ača ge’üt qarqaǰu sa’a’at sa’ari<n> čintan-i adu’ula’at nuntu[q]čitan-i orošin tölet qarqaǰu [48a] unuqučin boltuqai basa aqa de’ü či’ulu’asu öklige soyurqal ögüye a’urasun sükes qot numut quyaq ǰebe sangγut tüsürčü balaqat saki’uluya ǰük ǰüg-eče balaqačin amučin ilqaǰu saki’ultuqai basa ulus irgen-e nuntuq usu qubiyaǰu ögüye nuntuq [48b] nuntu[q]la’ulquy-a minqat minqad-ača nuntu’učin ilqaǰu qarqa’asu bolqu-yu basa Čöl qaǰar-a görö’esün-eče busu ülü amui irgen-e a’uy-a saqut Čanai Uiγurtai qoyar nuntu’učin-i teri’üleǰü Čöl-ün qudu’ut eri’ülǰü qašituqai basa bida elčin ha’ulurun ulus bitü’ülün [49a] ha’ulqamui ha’ulqun elčin-ü ba yabudal uda’an büi ulus irgen-e ba ǰobolang büi edö’e bida oqo’ata oroši’ulun ǰük ǰüg-ün minqat minqad-ača ǰamučin ula’ačin qarqaǰu sa’urit sa’urit ǰam talbiǰu elčin-e qadaqa ügei ulus-iyar ülü bitü’ülün ǰam-iyar ha’ulqa’asu [49b] bolquyū ede üyyiles-i Čanai Bolqadar qoyar uqaǰu bidana duratqa’asu ǰöb aqu-yū ke’en setkiǰü Ča’adai aqa medetügei ede ügülekdekün üyyiles ǰokiqui bö’esü ǰöbšiye’esü Ča’adai aqa-ča boltuqai ke’eǰü ilē’esü Ča’adai aqa asaqču ilēksen [50a] ede ele üyyiles-i bügüde-yi ǰöbšiyeǰü teyin bö’et kitügei ke’eǰü ilēǰü’üi basa Ča’adai aqa ügüleǰü irērün bi endeče ǰamut esergü barildu’ulsuqai basa endeče Batu-tur elčin ilēsügei Batu ber esergü ǰamud-iyan barildu’ul-[50b]-tuqai kē’et basa ügüleǰü irērün bügüden-eče ǰamut talbi’ulqu üyyile ǰöb-eče ǰöb duratqaǰu’ui ke’eǰü ilēǰü’üi

280. [51b] tendeče Ögödei qahan ügülerün Ča’adai aqa Batu teri’üten [52a] bara’un qar-un kö’üt aqa-nar de’ü-ner bürin Otčigin-noyan Yegü teri’üten ǰewün qar-un aqa-nar de’ü-ner bürin kö’üt qol-un ökit gürget tümed-ün minqad-un ǰa’ud-un harbad-un noyat büri-yer ǰöbšiyeǰü’üi ǰöbšiyerün dalay-yin qahan-a šülen-e hon-tur sürüg-ün niken šilegü [52b] irge qarqa’asu ya’un büi ǰa’un qonid-ača niken ǰusaq qarqaǰu üge’ün duta’un-a ökqüi sayin büi ǰam talbi’ulǰu ǰamučin ula’ačin qarqa’asu olon ulus-a amuqulang elčin-e ber yabuquy-a ilübte büi ke’e’esü büri-yer ele ǰöbšiyeǰü’üi ke’en qahan-nu ǰarliq [53a] Ča’adai aqa-tur eyetüǰü Ča’adai aqa-da ǰöbšiyekdeǰü bürin ulus-ača ǰük ǰüg-ün minqat minqad-ača qahan-nu ǰarlig-iyar hon hon-tur šülen-e sürüg-eče niken šilegü irge ǰa’un qonid-ača niken ǰusaq qonin qarqa’ulbai ge’üt qarqa’ulǰu unuqučin sa’ūlbai unuqučin [53b] balaqačin amučin qarqa’ulbai ǰamučin ula’ačin-i qarqa’ulǰu sa’urin sa’urid-un qaǰar čaqla’ulǰu ǰam talbi’ulurun Araǰan Toqučar qoyar-i ǰasa’ulǰu ǰam niken sa’urin-tur qorin ula’ačin bolqaba sa’urin tutum-tur qori’at ula’ačin bolqabai ula’an-u aqtas [54a] ši’üsün-ü qonit sa’arin ge’üt telegen-tür kölgü hüker terget endeče bidan-ača kemleksen kem-eče

ke’en ǰarliq bolba

281. [54b] Ögödei qahan ügülerün ečige-yü’en yeke oron-tur sa’uǰu [55a] qahan ečige-yin qoyina üyyiledüksen minü aqud-un irgen-tür ayalaǰu aqut irgen muqutqaba bi nökö’e üyyile minü elčin bidan-u ǰa’ura öterlen ha’ulqui basa kerek ǰarag-iyan ǰö’e’ülgüy-e ǰamut talbi’ulba basa nökö’e üyyile usu ügei qaǰar-a [55b] qudu’ut eri’ülǰü qarqa’ulǰu ulus irgen usun ebesün-e gürge’ülbe basa ǰük ǰük balaqad-un irgen-tür alginčin tammačin talbiǰu ulus irgen-ü

a’ulba bi qahan ečige-yü’en qoyina dörben üyyi[le]s nemebe ǰe [56a] basa qahan ečige-de’en yeke oro ba sa’uldaǰu olon ulus-iyan de’ere minü ačiǰu ottaǰu bö’et bor darasun-a ilaqdaqu minü buru’u bolba niken buru’u minü ene bolba ǰe nökö’e buru’u yosu ügei eme gü’ün-ü üge-tür oroǰu Otčigin abaqa-yin [56b] ulus-un ökit abčira’ulqu alǰi’as bolba ǰe ulus-un eǰen qahan bö’etele yosu ügei alǰi’as üyyile-tür dölesgegü minü niken buru’u ene bolba ǰe basa Doqolqu-yi kesesülegü niken buru’u ker buru’u kē’esü qan ečige-yin minü tus-u’an emüne ölümlegü Doqolqu-yi [57a] kegesülegü buru’u alǰi’as edö’e minü emüne ken teyin ölümleǰü ökgü qahan ečige-yin minü bürin-ü emüne dörö kičiyegü gü’ün-i ülü uqan öyisüledüksen-iyer ö’eriyen buru’ušiyaba bi basa tenggeri qaǰar-ača ǰaya’atu töröksen görö’esün-i aqa de’ü ǰük odu’uǰi [57b] ke’en qaramlaǰu quru’a yo’urqa nödü’ülǰü ǰetgüǰü aqu bolun aqa de’ü-deče čimaliqai üge sonosba bi buru’u gü bolba qahan ečige-yü’en qoyina dörben üyyiles nemebe ǰe bi dörben üyyiles buru’u bolǰu’ui ǰe ke’ebe

282. [58a] yeke qurilta quriǰu quluqana ǰil quran sarada [58b] Kelüren-ü Köde’e-aral-un Dolo’an-boldaq-a Šilginček qoyar ǰa’ura ordos bawuǰu büqüi-tür bičiǰü dawusba