CAPÍTULO SEIS

170. [1a] teyin ügülekdeǰü Činggis qahan Badai Kišiliq qoyar-un üges büšireǰü söni bö’et dergede’ün bükün itegelten-e kelen ki’et könggelen ya’u ke-ben gē’et burūilan söni bö’et gödölbei Mau-ündür-ün gerü’er gödölürün [1b] Mau-ündür-ün gerü-de Uriangqadai elme-qo’a-yi itegeǰü qoyina’an čaqdu’ulsun bolqan qara’ulsun talbiǰu gödölǰü tere gödölükse’er manaqarši üdür düli naran kebeli’ülün Qalaqalǰit-elet gürčü üderin ba’uba üderitčü büküi-tür Alčiday-yin aqtas adu’ula’ulsun [2a] Čigidei Yadir ǰüyil-e ǰüyil-e noqo’an-tur aqtas-iyan adu’ulan yabuqui-tur qoyinača Mau-ündür-ün ebür-iyer Hula’an-burqat da’arin ayisuqui dayin-u to’usun-i üǰeǰü dayin gürbei ke’eǰü aqtas-iyan hülde’et ireǰü dayin gürbei ke’ekdeǰü üǰe’esü Mau-ündür-ün ebür-i[2b]yer Hula’an-burqat da’arin to’osun qarqaǰu Ong qan tere nekeǰü ayisun aǰu’ui ke’eǰü tendeče Činggis qahan to’osun üǰe’et aqtas-iyan bari’ulu’at ača’alaǰu morilabai tedüi ese üǰe’esü genet büle’ei tere ayisuqui-tur amuqa Ong qan-lu’a [3a] qamtu ayisulčaǰu ayisun aǰu’ui tende Ong qan amuqa-dača asaqču’u Temüǰin kö’ün-tür qatqulduqun metüs ket büi ke’en asaqču’u amuqa ügülerün tende Uru’ut Mangqut ke’en irgen inü büi tede irgen inü qatquldumui ǰe

üčügen-eče üldü ǰida-tur daduqsan irgen tede qaraqči’ut alaqči’ut tuqtan büi tede serelten irgen büi ǰe ke’eǰü’üi tere üge-tür Ong qan ügülerün teyin bö’esü bida teden-tür irgin ba’atud-iyan Qadag-i tušiyaldun irgin ba’atud-iyan dobtulqaya [4a] irgin-ü geǰige Tümen-Tübegen-ü Ačiq-širun-i dobtulqaya Tübegen-ü geǰige Olon-Dongqayit ba’atud-i dobtulqaya Dongqayid-un geǰige Ong qan-u minqan turqa’ud-i uduridun Qori-šilemün-taisi dobtulduqai minqan turqa’ud-un geǰige bida yeke qol dobtulai ǰe ke’eǰü’üi basa Ong qan ügülerün [4b] amuqa de’ü bidanu čerik či ǰasa ke’eǰü’üi tere üge-tür amuqa öre böldeyitčü qarču nököde’en ügülerün Ong qan ene čerig-iyen namayi ǰasa ke’emü anda-tur bi qatquldun yadan yabulu’a ene čerik namayi ǰasa ke’emüi Ong qan dület nadača činaru aǰu’u čaq-tu nökör [5a] büyyü anda-tur kele oro’uluya anda qada’učituqai ke’emü amuqa doro’un Činggis qahan-tur kele oro’ulǰu ügüleǰü ilērün Ong qan nadača asaqba Temüǰin kö’ün-tür qatqulduqun metüs ket büi ke’en asaqu’asu bi ügülerün Uru’ut Mangqud-i tumbulan ügülebe bi minü [5b] üge-tür müt irgin-iyen tumbulaǰu manglailan ǰasalduba ǰirgin-ü geǰige Tümen-Tübegen-ü Ačiq-širun-i ke’eldübe Dongqayid-un geǰige Ongqan-nu minqan turqa’ud-un noyan Qori-šilemün taisi-yi ke’eldübei te’ünü geǰige mün Ong qan-nu yeke qol čerig-iyer bayyisu ke’eldübei [6a] basa Ong qan ügülerün amuqa de’ü ene čerik či ǰasa ke’en namayi tüšin ügülemüi e’über uqa’asu čaqtu nökör büyyü čerig-iyen ǰasaldun ya’u čidaqun erde bi anda-tur qatquldun yadaǰu yabulu’a Ong qan nadača činaru aǰu’u anda bü ayu qada’uǰi ke’eǰü ilēǰügü

171. [7b] ene kele ire’ülü’et Činggis qahan ügülerün Uru’ud-un ürčedei ebin či ya’u ke’emü čimayi manglailaya ke’ebe ürčedei-yi dongqotqu-yin urida Mangqud-un Quyildar-sečen ügülerün anda-yin emüne bi qatquldusu mono qoyina önečit kö’üd-i minü asaraqu-yi anda medetügei ke’ebe [8a] ürčedei ügülerün Činggis qa’an-u emüne ba Uru’ut Mangqut manglailan qatquldusu ke’eǰü’üi teyin ke’et ürčedei Quyildar qoyar Uru’ut Mangqud-iyar-iyan Činggis qa’an-u emüne ǰasaǰu bayyibai bayyiqui-lu’a dayin irgin-i manglailaǰu gürčü irebei ireqüi-lü’e Uru’ut [8b] Mangqut esergü dobtolǰu irgin-i darubai daruǰu ayisuqui-tur Tümen-tübegen-ü Ačiq-širun dobtulbai dobtulǰu Ačiq-širun Quyildar-i qatquǰu bawūlǰu’u Mangqut Quyildar-un de’ere eke’erčü’üi ürčedei Uru’ud-i’er-iyen dobtulǰu Tümen-Tübegen-i darubai [9a] daruǰu gödölgeǰü ayisuḳui-tur Olon-Dongqait esergü dobtulbai ürčedei basa Dongqayid-i daruba daruǰu ayisuḳui-tur Qori-šilemün-taisi minqan turqa’ud-iyar dobtulbai ürčedei basa Qori-šilemün-taisi-yi iču’aǰu daruǰu ayisuḳui-tur Ong qan-nača [9b] eye üge<y>’ü Senggüm esergü dobtulqu bolun enggesge qačar-iyan qaqdaǰu Senggüm mün tende unaǰu’u Senggüm-i unaqdaǰu Kereyit bügüde’er Senggüm-ün de’ere eke’ertčü bayyibai ani daruǰu šinggeküi naran quburi de’ere tašin büküi-tür bidanu’ai eke’erčü Quyildar-i unaqsan [10a] yaratu-yi abu’at qariǰu Činggis qahan bidanu’ai Ong qan-nača qatqulduqsan qaǰar-ača qaqačaǰu üdeši-de gödölǰü qaqačan qonobai

172. [11a] bayyiǰu qonoǰu üdür geyi’ülün bügütge’esü Öködei Boroqul Bo’orču qurban ügei aǰu’u Činggis qahan ügülerün Öködei-lü’e itegelten Bo’orču Boroqul qoyar gočorču’u aǰu ber üküǰü ber ya’u qaqačaqun [11b] tede ke’ebe bidanu’ai söni-de a[q]tas-iyan bariǰu qonoǰu Činggis qahan ügülerün qoyinača bidanu nekeǰü ire’esü qatqulduya ke’en ǰasaǰu bayyibai üdür gege’en bolqaǰu üǰe’esü qoyinača niken gü’ün ayisu gürčü ire’esü Bo’orču aǰu’u Bo’orču-yi [12a] gürčü ire’ülü’et Činggis qahan ügülerün möngke tenggeri medetügei ke’eǰü ebče’ü-ben möke’eletbe Bo’orču ügülerün dobtulḳui-tur morin-iyan unatala qaqdaǰu yabuqan güyyiǰü yabuqui-tur mün Kereyit Senggüm-ün de’ere eke’er bayyiḳui so’or [12b] čölö-tür ači’atu morin ači’a-ban kebeli’ülǰü bayi-yin büküy-yi ači’a inü hoqtolǰu inggirčaq-tur inü unuǰu qarču bidanu qaqačaqu qaruqsan mör mütkin yabuǰu olǰu edüi irebe bi ke’ebe

173. [13a] basa qorumut atala basa niken gü’ün ayisu gürčü [13b] ayisuqui-tur dōro inü köl-iyen unǰilǰaǰu ayisu üǰe’esü qaqča gü’ün metü büyyü iren bara’asu Öködey-yin qoyinača Boroqul sundulaǰu aman-u ǰabaǰin-iyar čisun čuburi’ulǰu gürčü irebe Öködei suǰiyasu-ban sumun-a tusdaǰu čisun inü haqdarun Boroqul ama’ar-iyan [14a] šimiǰü bökleksen čisun ǰabaǰin-iyar čuburi’ulǰu irebe Činggis qahan üǰeǰü nidün-eče’en nilbusun čuburi’ulǰu duran alǰa’at qal ötör tüle’ülü’et qala’un da’a’ulu’at Öködey-e umdān eri’ülǰü ökke’ülǰü dayisun ire’esü qatqulduya ke’eǰü büle’ei [14b] Boroqul ügülerün dayyisun-u to’osun činaqsi Mau-ündür-ün ebür-iyer Hula’an-burqat ǰük to’osun urtu-da qarču činaqsi yorčibai ke’ebe Boroqul tere üge-tür ire’esü qatqulduqun büle’ei dayyin-a buru’uilan gödölde’esü bida čerig-iyen ǰibši’erčü [15a] qatquldut ǰe ke’eǰü gödölbei gödölürün Ulqui-šilügelǰit ö’ede gödölü’et Dalan-nemürges orobai

174. [15b] tende qoyinača Qada’an-daldurqan eme kö’ün-eče’en qaqas irebe ireǰü Qada’an-daldurqan Ong qan-nu üge ke’en [16a] ügülerün Ong qan kö’ü-ben Senggüm-i učuma’ar enggesge qačar unatala qaqdaǰu de’ere inü eke’erčü tende ügüleǰü’üi

kö’ün-ü ami erüsün [16b] dobtulduya kē’esü te’ün-tür Ačiq-širun ügülerün qan qan bütügei ečine bügü kö’ü erirün elbesün ǰalama kiǰü abui babui ke’en erin ǰalbarimui bida edün törün baraqsan kö’ü Senggüm-i asaraya Mongqol-un olonkin amuqa-lu’a Altan Qučar-lu’a bidan-tur büi [17a] Temüǰin-lü’e dayyiǰiǰu qaruqsan Mongqol qa’a otqun tede

tede ani ese ire’esü otču morin-u ǰunda’ul metü qormailaǰu a[b]čirat ǰe bida tede’er-i ke’ebe Ačiq-širun-u ene üge-tür Ong qan ügülerün teyin bö’esü kö’ün [17b] alǰa’uǰai kö’ün-i ülü dengselgen asaratqun kē’et qatqulduqsan qaǰar-ača qarin ičubai ke’ebe

175. [18a] tendeče Činggis qahan Dalan-nemürges-eče Qalqa huru’u gödölürün to’o to’olaldubai to’olaldu’asu qoyar minqan ǰirwa’an ǰa’ut bolbai niken minqan [18b] qurban ǰa’ut Činggis qahan Qalqa-yin höreneǰi etēd-iyer newübei niken minqan qurban ǰa’ut Qalqa-yin doronaǰi etēd-iyer Uru’ut Mangqut newubei teyin newüǰü ayisuqui-tur günesün-e abalan yabuqui-tur Quyildar yaras-iyan ana’ai üdü’üye Činggis qahan-a itqa’asu [19a] ülü bolun görö’esün-tür dobtulqu bolun hükdereǰü nökčibe tende Činggis qahan Qalqa-yin Or-nu’u-yin Keltegei-qada-da yasun inü talbi’ulba

176. [19b] Qalqa-yin Buyur-na’ur-tur čitququ huǰa’ur-a Terge Emel-ten Onggirat büi ke’en medeǰü ürčedeyi Uru’ud-iyar ilēbei ilērün Ongirat irgen erte [20a] üdür-eče

kē’esü elset ǰe müt bulqa inü kē’esü qatquldut ǰe bida kē’eǰü ilē’esü ürčedei-tür elsen oroǰu’ui elsen oroqdaǰu Čingis qahan ya’u ber anu ese köndebei

177. [20b] tende Onggirad-i oro’ulu’at otču Tüngge qoroqan-u dorona bawuǰu Činggis qahan Arqai-qasar-a Sügegei-ǰe’ün [21a] qoyar-a dawu bari’ulurun Tüngge-qorqan-u dorona bawubai ebesün ber inü sayin bolǰu’ui qatas manu üyelebei qan ečige-de minü ügüle ke’en ügülerün qan ečige minü ya’un čimar-tur nama ayu’ulbai či ayu’ulqu bö’esü mawun kö’üd-iyen mawun berined-iyen [21b] nuyir kangqan yekin ülü ayu’ulu či ding sa’uḳui iseri boqunitqaǰu de’ekši qarḳui hüni dölüsgeǰü yekin teyin ayu’ulba či qan ečige minu

qan ečige minü bida qoyar ya’u ke’eldüle’ei [ 22a] orqal-qun-u Hula’anu’ut-bolda’ut-ta bid-a ese’ǖ ügüleldülü’ei

ese’ü keleldüle’ei edö’e qan ečige minü südü’er ama’ar-ū olulčaǰu qaqačaba či

ese’ǖ ke’eldüle’ei edö’e qan ečige minü ama’ar kele’er-ǖ olulčaǰu anggičiraba či qan ečige minü bi čö’en ber bö’esü olon-ni ülü eri’ülgü büle’e mawui ber bö’esü [23a] sayin-i ülü eri’ülgü büle’e bi qoyar kilgütei tergen nökö’e kilgü-ben ququra’asu hüker inü ǰikdün yadayu tere metü nökö’e kilgün činu bi ese’ǖ aǰu’u goyar gürdütei tergen nökö’e gürdü-ben ququra’asu newün yadayu tere metü nökö’e gürdün činu bi ese’ǖ [23b] aǰu’u erte üdür ke’esü Qurčaqus-buyiruq qan ečige-yü’en qoyina döčin kö’üd-ün aqa ke’eǰü qan bolǰu’u ǰe či qan bolun baraǰu de’ü-ner-iyen Tai-temür-taisi Buqa-temür qoyar-i alaba ǰe či Erke-qara de’ü činu alaqdarun ami-yan qoroqču qarču [24a] Naiman-u Inanča-bilge qan-tur buru’utču oroǰu’u ǰe de’ü-ner-iyen alaqči bolba ke’eǰü Gür qan abaqa činu čimadur morilaǰu ire’esü či ǰa’un gü’ün ami-yan qoroqun buru’u[t]ču Selengge huru’u tuta’aǰu Qara’un-qabčal širquldaba ǰe či ǰiči tendeče qarurun Merkid-ün [24b] Toqto’a-da Huǰa’ur üǰin ökin-iyen ni’urqan ökčü Qara’un-qabčal-ača qarču Yisügei qan ečige-tür minü ire’esü či tende ügülerün Gür qan abaqa-dača ulus minü aburaǰu ök ke’ekdeǰü Yisügei qan ečige minü čimada teyin ke’en irekdeǰü Tayyiči’ud-ača [25a] Qunan Baqaǰi qoyar-i uduritču ulus činu aburaǰu öksü ke’en čerik ǰasaǰu otču Qurban-telesüt-te bükün Gür qan-i qorin qučin gü’ün-i Qašin ǰük hü[l]deǰü ulus činu aburaǰu ökbe ǰe tendeče ireǰü Tu’ula-yin qara tün-ne qan ečige minü Yisügei qan-lu’a [25b] anda bolulčaǰu tende Ong qan ečige minü büširen ügülerün ene tusa-yi činu hači uruq-un uruq-a činu hači qari’ulqu-yi de’ere tenggeri qaǰar-un ihe’el medetügei ke’en büšireksen aǰu’u ǰe či te’ünü qoyina Erge-qara Naiman-u Inanča-bilge qan-nača čeri’üt quyuǰu [26a] čima-tur morilaǰu ire’esü či ami’an quroqun ulus-iyan gēǰü čö’en gü’ün tuta’aǰu qarču Qara-kidad-un Gür qan-tur Čuimüren-e Sarda’ul-un qaǰar-a otba ǰe či niken hon ülü dawusun basa Gür qan-nača daiǰiǰu qarču Uiγud-un Tangγud-un qaǰar-iyar yadaǰu ayisurun tabun [26b] ima’at širgö̅leǰü sa’aǰu ideǰü teme’en-ü čisun qanaǰu ideǰü qaqča soqor qali’un moritu irebe ǰe či qan ečige-yin čimayi teyin yadaǰu ayisu ke’en medeǰü urida Yisügei qan ečige-lü’e minü anda ke’eldüksen-ü tula setkiǰü Taqai Sükegei qoyar-i esergü [27a] činu elči ilē’et basa bi ö’esün Kelüren-ü Bürgi-ergi-deče uqdun yorčiǰu Güse’ür-na’ur-a ǰolqaldubai ǰe bida čimayi yadaǰu irebe ke’en qubčiri qubčiǰu čimada ögü’et uridu ečige-tür minü anda ke’eldüksen yosu’ar Tu’ula-yin qara tün-ne [27b] bida qoyar-un ečige kö’ün ke’eldüksen yosun tere ülü’ǖ büi tere übül čimayi güre’en dotora oro’ulǰu teǰi’ebe ǰe übül übülǰeǰü ǰusaǰu namur inü Merkit irgen-u Toqto’a-beki-tür morilaǰu Qadiqliq-niru’un-u Mürüče-se’ül qatqulduǰu Toqto’a-beki-yi Barquǰin-tögüm [28a] ǰük hüldeǰü Merkit irge dawuliǰu olon adu’u ordo ger anu tariyat anu bügüde-yi abču qan ečige-de ökbe ǰe bi ölösüksen-i činu üdür düli-de ese gürgebe ǰe turuqsan-i činu sara-yin ǰarim-a ese gürgebe ǰe bi basa bida Göčügürtei-buyiruq qan-i [28b] Uluq-taq-un Soqoq-usun-ača Altai daba’ulun hüldeǰü Ürünggü huru’u odu’at Kičil-baš-na’ur-a moqutqaǰu abu’ai ǰe bida tendeče qariǰu ayisuqui-tur Naiman-u Kökse’ü-sabraq Baidaraq-belčir-e čeri’üd-iyen ǰasaǰu bayyilduqui-tur üdeši ǰilda boldaǰu manaqar<u> erde [29a] qatqulduya ke’en ǰasalduǰu qono’asu qan ečige minü či baidal-duriyan qal-nu’ut tüle’ülǰü söni-de Qara-se’ül ö’ede gödölbe ǰe či manaqar erde üǰe’esü bayyidal-duriyan ügei boldarun čimayi gödöldeǰü ede či bidani tülešilen aǰu’u ke’eǰü bi ber gödölǰü [29b] Eder-altayin belčir-iyer ketülǰü ireǰü Sa’ari-ke’er-e bawuba ǰe tende čimayi Kökse’ü-sabraq nekeǰü Senggüm-ün eme kö’ü irge orqa bügüde-yi abu’at qan ečige-yin činu Telegetü-amasar-a bükün ǰarimut irgen adu’un ide’en činu dawuliǰu odu’asu [50a] Merkid-ün Toqto’a-yin kö’ün Qudu Čila’un qoyar irge orqa-bar-iyan čima-tur bürün tere so’or-tur ečige-düriyen neyilen Barquǰin oron čimadača dayyiǰin gödölǰü’üi ǰe tende qan ečige minü či Naiman-u Kökse’ü-sabraq-a irge orqa-ban dauliqdaba bi kö’ün minü dörben külü’ü[30b]d-iyen ökčü ile ke’eǰü ile’esü činu metü ülü setkin tende bi Bo’orču Muqali Boroqul Čila’un-ba’atur ede dörben külü’üd-iyer-iyen čeri’üt ǰasaǰu ile’esü ede dörben külü’üd-ün minü urida Hula’an-qut-da Senggüm bayyilduqu bolun morin-u’an quya qaqdaǰu abdaqu bolǰu [31a] büqüi-tür ede dörben külü’üt minü gürčü Senggüm-i abura’at eme kö’ü irge orqa selte bügüde-yi aburaǰu ögü’esü tende qan ečige minü büširen ügülerün kö’ün-ü’en Temüǰin-e odun baraqsan irge orqa-ban dörben külü’üd-iyen ilēǰü öktebe ke’eǰü büle’e [31b] či edö’e qan ečige minü yambar čimar-tur minü čimatba či čimar-un yosun-tur elčin ilē ilērün Qulbari-quri Idürgen qoyar-i ilē qoyar-i ese ilē’esü nököǰi-yi ilē ke’eǰü ilē’esü

178. [33b] ede üges-tür Ong qan ügülerün ai soyiluq kö’ün-eče’en qaqačaqu-yū törö-deče qaqačaba hiričegü-yǖ üyyile-deče hiričebei bi ke’en dura alǰa’at ügülerün edö’e kö’ü-ben üǰeǰü mawui setki’esü [34a] ene metü čisu-ban qarqaqdasu ke’en andaqaǰu šigi quru’un-u’an toli onu[b]či kituqa<i>-bar qatquǰu čisun čuburi’ulǰu üčü’ügen daqtai-tur kiǰü kö’ün-e minü ök ke’eǰü ilēbe

179. [34] basa Činggis qahan amuqa anda-da ügüle ke’en ügülerün qan ečige-deče minü üǰen yadaǰu qaqača’ulba či urida bosuqsan bidanu qan ečige-yin kökö čung u’uqu [35a] büle’e nada urida bosču ūqdarun nayyidaba ǰe či edö’e qan ečige-yin kökö čung baratqun kedüi ǰe qoroqun ta ke’eǰü ilēbe basa Činggis qahan Altan Qučar qoyar-a ügüle ke’en ügülerün ta qoyar nama tebčiǰü ile-ü’ü gēsü ke’ele’ei ta ǰuqaǰu-ū gēsü ke’ele’ei [35b] ta Qučar-i čimayi Nekün-taisi-yin kö’ün ke’eǰü bidan-ača či qan bol kē’esü ese bolba ǰe či Altan-i čimayi Qutula qan lu meden yabulu’a ečige-yü’en meden aqsa’ar či qan bol kē’esü ese gü bolba ǰe či de’ere-eče Bartan-ba’atur-un kö’ün ke’eǰü Sača Taiču qoyar-i [36a] ta qat bolutqun ke’esü yadaba ǰe bi tani qat bolutqun ke’eǰü yadaǰu tan-a či qan bol ke’ekdeǰü meden yabuba ǰe bi tani qat boluqsan bö’esü olon dayyin-tur alginči ha’ulqaqda’asu tenggeri-de ihe’ekde’esü dayyisun gü’ün-ni dawuliqui-tur qačar qo’a öki qadun [36b] eme-yi

edö’e qan ečige-de minü sayitur nököčeǰü ögütkün uyyidangqa ke’ekde’üǰei ta ča’ut-quri-yin turuq ele aǰu’ui bü ke’e’ülütkün qurban müred-ün teri’ün ken-e ber bü bawulutqun ke’eǰü ilēbe

180. [38a] basa Činggis qahan To’oril de’ü-de ügüle ke’en ügülerün de’ü ke’egü yosun Tumbinai Čaraqa-lingqu qoyar-un Oqda-bo’ol-i’ar bilaǰu irebe ǰe Oqda-bo’ol-un kö’ün [38b] Sübegei-bo’ol büle’e Sübegei-bo’ol-un kö’ün Kököčü-kirsa’an büle’e Kököčü-kirsa’an-u kö’ün Yegei-qongtaqar büle’e Yegei-qongtaqar-un kö’ün To’oril či ken-ü ulus-ut öksü ke’en ǰusuridun yabuya či minü ulus Altan Qučar qoyar ken-e ber ülü [39a] mede’ülkün büyyü ǰe čimayi de’ü ke’egü yosun

ke’eǰü ilēgü-yi minü eyimü

181. [39b] basa Činggis qahan Senggüm anda-da ügüle ke’en ügülerün degeltü döröksen kö’ün bi aǰu’u ničügün döröksen kö’ün či aǰu’u ǰe ǰe qan ečige bidanu bida qoyar-i [40a] sača’u asaraqu büle’e ǰa’ura oroqdaquy-ača Senggüm anda nama naidaǰu hüldebe ǰe či edö’e qan ečige-yin bidan-u ǰürüge inü ülü ǰobo’an üde manaqar<i> oroǰu qarču sergü’eǰü yabu üyen-ü setkil-iyen ülü talbin qan ečige-yi amidu [40b] bö’etele qan bolsu ke’en qan ečige-yin bidan-u setkil ǰobo’aǰu bü alqasa’ul kē’et Senggüm anda nadur elči ilē ilērün Bilge-beki Tödö’en qoyar-un nököd-i ilē ke’eǰü ilēbe nadur elčin ilērün qan ečige qoyar elčin ilē [41a] Senggüm anda qoyar gü elčin ilē amuqa anda qoyar gü elčin ilē Altan qoyar gü elčin ilē Qučar qoyar gü elčin ilē Ačig-širun qoyar gü elčin ilē Qači’un qoyar gü elčin ilē ke’en Arqai-qasar Sügegei-ǰe’ün qoyar-iyar edüi üges [41b] dawu baru’ulǰu ilēbe ede üges eyin ügülegdeǰü Senggüm ügülerün keli qan ečige ke’egü büle’e kidu’ači ebügen ese’ǖ ke’egü büle’e nama keli anda ke’en büle’e Toqto’a-bö’e Sartaqčin qonin-u se’ül ǰübčiǰü yabuyu ese’ǖ [42a] ke’egü büle’e ede’er üges-ün arqas uqaqdaba qatquldu’an-u teri’üt üges büi Bilge-beki Tödö’en qoyar qatqulduqui tuq bosqatqun aqtas tarqula’ulutqun ariyal ügei büi ǰe ke’ebe tedüi Ong qan-nača Arqai-qasar qariqui-tur Sügegei-ǰe’ü[42b]-nü eme kö’ün tende To’oril-tur aǰu’u otqu ǰürüge yadaǰu Sügegei-ǰe’ün Arqay-yača qočorču’ui Arqai ireǰü ede üges Činggis qahan-a ügülebe

182. [43b] tedüi Činggis qahan odu’at Balǰuna-na’ur bawuba tende bawuqui-tur Čo’os-čaqān Qorulas ǰöb tende učiraldubai tede Qorulas ülü bulqan elsen [44a] irebei Önggüd-ün Alaquš-digit-quri-dača Asan Sartaqtai čaqān teme’etü minqan irges ta’uǰu Ergüne-müren huru’u buluqat keremün qudalduǰu abura ayisurun Balǰuna usulan oroqui-tur učiraba

183. [44b] Činggis qahan mün Balǰuna usulan büküi-tür Qasar eme kö’ü-ben Yegü Yisüngge Tuqu-tan qurban kö’üd-iyen [45a] Ong qan-tur gēǰü čö’es beyes nököd-iyer-iyen qarču aqa-yu’an ke’en Činggis qahan-i erin Qara’un-ǰidün-ü niru’ut kigüriǰü olun yadan yadaǰu širi širbusun ideǰü yabu’at Balǰuna-da Činggis qahan-tur neyilebe Qasar-i ire’ülü’et bayasču Činggis qahan [45b] Ong qan-tur elčin ilēye ke’en eyetüǰü ǰewüredei Qali’udar Uriangqadai Čaqurqan qoyar-iyar ügüleǰü ilērün qan ečige-de Qasar-un üge ke’en ügületkün ke’en ügülerün aqa-yan qaraǰu qara’a inü ǰabqaba qayyiǰu qa’ulqa inü olun yadabai qayyilaǰu [46a] dawu-ban ese sonosdabai qaraǰu urbang deretü bolǰu gebtemü bi eme kö’ün minü bolǰu gebtemü bi eme kö’ün minü qan ečige-tür büi itegemǰi ere’en olu’asu qan ečige-tür otqu bi ke’eǰü ilēebe ke’en ügületkün basa ügülerün ba tani uda’aran gödölǰü [46b] Kelüren-ü Arqal-geügi-de bolǰalduya ta tende iretkün ke’en bolǰalduǰu tedüi Qali’udar Čaqurqan goyar-i ilē’et ürčedei Arqai qoyar-i alginčilaǰu Balǰuna-na’ur-ača Činggis qahan uda’aran e’üsülčeǰü qarun [47a] morilaqsa’ar Kelüren-ü Arqal-geügi-de gürbe

184. [48a] Qali’udar Čaqurqan qoyar Ong qan-tur gürčü Qasar-un üge ke’en endeče ügüleǰü ilēksen üges ügüleǰü’üi Ong qan altan terme bosqaǰu genet qurimlan aǰu’ui Qali’udar Čaqurqan qoyar-un üge-tür Ong qan ügülerün teyin bö’esü Qasar iretügei ke’eǰü itegemǰi [48b] Itürgen-i ilēye ke’en ilēldüǰü’üi tedüi ire’et bolǰal qaǰar-a Arqal-geügi-de gürküi-lü’e baru’a yeke-yi üǰeǰü Itürgen elčin qarin tuta’aǰu’u Qali’udar-un morin qurdun aǰu’u Qali’udar güyyičeǰü bariqu ǰürüge yadaǰu urida’un qoyina’un inü [49a] hoqtoriqan yabuqui-tur Čaqurqan-u morin uda’an aǰu’u qoyinača sumun-u gürküi üǰü’ür-e Itürgen-ü altan eme’eltü qara aqta-yin quyang huǰa’ur sa’utala qarbuǰu’u tende Itürgen-i Qali’udar Čaqurqan qoyar bariǰu Činggis qahan-tur abčirabai Činggis qahan [49b] Itürgen-tür ülü keleleldün Qasar-tur abču odutqun Qasar medetügei ke’ebe abču odu’asu Qasar Itürgen-tür ülü keleleldün mün tende čabčiǰu gebe

185. [50a] Qali’udar Čaqurqan qoyar Činggis qahan-a ügülerün [50b] Ong qan genet büi altan terme bosqaǰu qurimlamui ötörlen igülgüǰü sönit düli dülilgeǰü nenden büčiye ke’ebe ene üge-yi ǰöbšiyeǰü ürčedei Arqai qoyar-i alginčila’ulǰu sönit düli’et gürčü eǰe’er-ündür-ün er-qabčiqay-yin amasar-a büküi-tür büčibei [51a] qurban söni[t] qurban üdüt bulqaqdarun büčiǰü bayyibasu qutu’ar üdür yadaǰu müt orobai Ong qan Senggüm qoyar-i söni ker ber qaruqsan-i ese medekdebe ene bulqalduqči irgin-ü Qadaq-ba’atur aǰu’u Qadaq-ba’atur oroǰu ireǰü ügülerün qurban sönit [51b] qurban üdüt bulqaldurun tus qan-iyan üǰe’et bariǰu ker ala’ulqu ke’en tebčin yadaǰu ami-yan qoroqun küngketügei ke’en su’ora’ulun bulqaldula’a bi edö’e ükü’ülde’esü üküsü Činggis qahan-a soyurqaqda’asu güčü öksü ke’ebe Činggis qahan Qadaq-ba’atur-un üge-yi [52a] ǰöbšiyeǰü ǰarliq bolurun tus qan-niyan tebčin yadaǰu amin qoroqun küngketügei ke’en bulqalduqu ere tere ülü’ǖ büi nököčekdegü gü’ün büle’e ke’e’et soyurqaǰu ülü ükü’ülün Quyildar-un amin-u tula Qadaq-ba’atur-i ǰa’un irgin-i Quyildar-un eme kö’ün-e inü güčü [52b] öktügei nu’un kö’ün törö’esü Quyildar-un uruq-un uruq-a gürtele daqaǰu güčü öktügei ökin kö’ün töre’esü ečige eke anu ö’erün dura’ar bü qudalatuqai Quyildar-un eme kö’ün-ü emüne ümere’en ǰarutuqai ke’en soyurqan ǰarliq bolba Quyildar-sečen-ü [53a] aman urida nekeksen-ü tula Činggis qahan soyurqaǰu ǰarliq bolurun Quyildar-un uruq-un uruq-a gürtele Quyildar-un tusa-yin tula önečid-ün abliqa abun atuqai ke’en ǰarliq bolba