CAPÍTULO CINCO

148. [1a] Činggis qahan tende Tayyiči’ud-i dawuliǰu Tayyiči’utai yasutu gü’ün-i A’uču-ba’atur Qoton-örčeng Qudu’udar-tan Tayyiči’ud-i uruq-un uruq-a gürtele hünesü’er keyisgen kidubai ulus irgen-i anu gödölgeǰü [1b] ireǰü Činggis qahan Quba-qaya übülǰebei

149. Ničügüt-Ba’arin-u Širgü’etü ebügen Alaq Naya’a kö’ü-lü’e-ben Tayyičiud-un noyan Tarqutai-kiriltuq hoilaǰu büqüy-yi östü gü’ün büle’e ke’en morilan ülü [2a] čidaqu Tarqutay-yi bariǰu tergen-tür unu’ulǰu Širgü’etü ebügen Alaq Naya’a kö’üt-lü’e-ben Tarqutai-kiriltuq-i bariǰu ayisuqui-tur Tarqutai-kiriltuq-un kö’üt de’ü-ner inü buliǰu abuya ke’en güyyičeǰü ireǰü’üi kö’üt de’ü-ner-i inü güyyičeǰü ireküi-lü’e [2b] Širgü’etü ebügen bosun yadaqu Tarqutay-yi tergen de’ere unuǰu gedergü de’ere inü aqtalan sa’uǰu kituqai qarqaǰu ügülerün kö’ün de’üner činu čimayi buliǰu abura irebei čimayi qan-iyan qardaba ke’en ese teki ala’asu qan-iyan qardaba [3a] ke’en alaqu gü ala’asu teki mün gü alaqdaqu gü bi mün ele üküqüi-düriyen dere abun üküsü ke’e’et aqtalaǰu yeke kituqay-iyarān qo’olai inü ququlura gürküi-tür Tarqutai-kiriltuq yeke dawu’ar de’ü-ner kö’üd-iyen qailaǰu kelelerün Širgü’etü namayi alan [3b] büyyü alan bara’asu üküksen amin ügei beye minü abču otču yeki’üǰei ta namayi ala’ai üdu’üye öter qaritqun Temüǰin namayi ülü alaqun Temüǰin-i üčügen čaq-tur

ke’en eǰen ügei nuntuq-tur qočorču [4a] amui ke’en abura otču abčiraǰu

Temüǰin namayi [4b] ülü ükü’ülgü ta kö’üt de’ü-ner minü öter qaritqun Širgü’etü namayi alaǰu ile’üǰei ke’en yeke dawu’ar qailaba kö’üt de’ü-ner inü ügüleldürün ečige-yin amin inü aburaya ke’en irebei bida Širgü’etü amin inü ükü’ülün bara’asu qo’osun amin ügei [5a] beye inü yekikün bida munda ala’ai üdü’üye öter qariya ke’eldüǰü qaribai tedeni ireküi-tür Alaq Naya’a-tan Širgü’etü ebügen-ü kö’üt inü heyilükset irebei tedeni ire’ülü’et gödölǰü ayisurun ǰa’ura Qutuqul-nu’u-da gürü’esü tende [5b] Naya’a ügülerün bida ene Tarqutay-yi bariǰu gürü’esü Činggis qahan bidan-i tus qan-iyan qardaǰu ireǰü’üi ke’en Činggis qahan bidani tus-iyan qardaǰu irekset ya’un itegelten haran ede bidan-tur basa ker nököčekün nököčel üge’ün haran tus [6a] qan-iyan qardaqsat haran-i mököri’üldekün ke’eǰü mököri’üldegün-ü’ü bida munda Tarqutay-yi endeče talbiǰu ilēǰü bida beyes-iyen Činggis qahan-a güčü ögüre irebe ba ke’eǰü oduya Tarqutay-yi bariǰu ayisula’ai tus qan-iyan tebčin yadaǰu üǰe’et ker ükü’ülkün [6b] ke’eǰü talbiǰu ilēǰü ba büširen güčü öksü ke’en irebei ba ke’eye ke’ebe Naya’a-yin ene üge ečiges kö’üt ǰöbsiyeldüǰü Tarqutai-kiriltug-i Quduqul-nu’u-dača taliǰu ilēǰü müt Širgü’etü ebügen Alaq Naya’a kö’üt-lü’e-ben ire’esü yekin [7a] ireǰü ke’ebe Širgü’etü ebügen Činggis qahan-a ügülerün Tarqutai-kiriltug-i bariǰu ayisurun ǰiči tua qan-iyan üǰe’et ker ükü’ülküi ke’eǰü tebčin yadaǰu talbiǰu ilēǰü Činggis qahan-na güčü öksü ke’en irebe ke’ebe te’ün-tür Činggis qahan ügülerün [7b] qan-iyan Tarqutay-yi qardaǰu irekset bö’esü tus qan-iyan qardaqsat haran-i tani urug-iyar mököri’üldekün büle’e ta tus qan-iyan tebčin yadaqsan setkil tanu ǰöb büi ke’en Naya’a-yi soyurqaba

150. [8b] te’ünü qoyina Činggis qahan-tur Kereyid-ün aqa-gambu [9a] Tersüt-te büküi-tür nököčere irebe tere ireksen-tür Merkit qatquldura ire’esü Činggis qahan aqa-gambu ki’et qatqulduǰu iču’abai tende Tümen-Tübegen Olon-Dongqayit butaraqsan Kereyit irgen ber Činggis qahan-tur oroǰu ire’üle’ei Kereyid-ün Ong qahan bürün urida [9b] Yisügei qa’an-u čaq-tur sayibar el alduqsan-tur Yisügei qan-lu’a anda ke’eldüksen aǰu’u anda ke’eldüküi yosun inü Ong qan ečige-yü’en Qurčaqus-buyiruq qan-u de’ü-ner-iyen alaqu-yin tula Gür qan abaqa-lu’a-ban bulqa bolulčaǰu Qara’un-qabčal širqu’uldaǰu [10a] ǰa’un gü’ün qarču Yisügei qan-tur ire’esü Yisügei qan imayi ö’er-düriyen irekdeǰü ö’esün čerik morilaǰu Gür qan-i Qašin ǰük hüldeǰü irge orqa inü Ong qan-na abču ögüksen-ü tula anda bolulčaqu tere

151. [11a] te’ün-ü qoyina Ong qan-nu de’ü Erke-qara Ong qan aqa-da’an alaqdarun buru’utču otču Naiman-u Inanča qan-tur oroǰu’ui Inanča qan čeri’üt ilēǰü ǰiči Ong qan qurban balaqat bitün yorčiǰu Qara-kidad-un Gür-qan-tur oduqsan aǰu’u tendeče bulqa bolun Uyyiqud-un Tangqud-un [11b] balaqat da’ari’at tabun ima’at širgü’eleǰü sa’alduǰu teme’en-ü čisun qanaǰu ide’et yadaǰu Güse’ür-na’ur-a ire’esü Činggis qahan uridu Yisügei qan-lu’a anda ke’eldüksen yosu’ar Taqa-ba’atur Sükegei-ǰe’ün qoyar-i elči ilē’et Kelüren-ü teri’ün-eče [12a] Činggis qahan ö’esün esergü otču ölösčü turuǰu irebe ke’en Ong qan-a qubčiri qubčiǰu ökčü güre’en dotora oro’ulǰu teǰi’ebe tere übül ǰerge’er newüǰü Činggis qahan Quba-qaya-yi übülǰebe

152. [12b] tende Ong qan-nu de’ü-ner noyat ki’et ügüleldürün [13a] ene qan aqa bidanu üge’ü aburitu hümegei helige ebüritčü yabuya aqa de’ü-yi baraba Qara-kidat-tur ba oroba gü ulus ba ǰoba’asu edö’e e’üni ker kikün bida erde üdür kē’esü dolo’an nasutu-yi Merkit irgen dawuliǰu otču qara alaq ešige [13b] daqu emüsgeǰü Selengge-yin Bu’ura-ke’er-e Merkid-ün a’ur nödube gü Qurčaqus-buyiruq qan ečige inü ǰiči Merkit irge ha’ulǰu kö’ü-ben tende aburaǰu ire’esü basa Tatar-un Aǰai qan harban qurban nasutu-yi eke selte basa dawuliǰu otču [14a] teme’ed-iyen adūla’ulun yabuḳui-tur Aǰai qan-u qoniči abu’at horquǰu irebe ǰe basa te’ünü qoyina Naiman-ača ayuǰu buru’utču Sarta’ul-un qaǰar-a Čui-müren-e Qara-kidad-un Gür qan-bur otba ǰe tende niken hon ülü da’usun ǰiči dayyiǰin gödölǰü Uiγud-un [14b] Tangγud-un qaǰar-iyar bitüǰü yaburun yadaǰu tabun ima’at širgü’eleǰü sa’aǰu teme’en-ü čisun qanaǰu ideǰü qaqča soqor qali’un moritu yadaǰu Temüǰin kö’ün-tür ire’esü qubčiri qubčiǰu teǰi’ebe ǰe edö’e Temüǰin kö’ün-tür teyin yabuqsan-iyan [15a] umartaǰu hümegei helige ebüritčü yabumu ker kikün bida ke’eldübei eyin ügüleldüksen üges-i Altun-ašuq Ong qan-a ayilatqaǰu’u Altun-asuq ügülerün bi ber ene eye-tür oroldula’a gü ǰiči qan-iyan čimayi tebčin yadaba ke’eǰü tende [15b] Ong qan eyin ügüleldükset El-qutur Qulbari Alin-taisi-tan de’ü-ner-iyen noyad-iyan bari’ulǰu’ui de’ü-ner-eče aqa-gambu buru’utču Naiman-tur oroǰu’u tedeni bari’as selte ger-tür oro’ulǰu Ong qan ügülerün bida Uiγud-un Tangγud-un qaǰar-iyar ayisuqui-tur ya’u [16a] ke’eldüle’ei tanu metü ya’u setkigü bi kē’et ni’ur-tur anu nilbuǰu bari’as anu talbi’ulba qan-a ele nilbuqdaǰu ger-tür bükün haran bügüde’er bosču nilbuǰu’ui

153. [7a] tere übül übülǰeǰü noqai ǰil namur inü Činggis qahan Čaqa’an-Tatar Alči-Tatar Dutaut Alqui-Tatar tede Tatar-tur Dalan-nemürges bayyilduǰu qatqulduquy-yin urida Činggis qahan ǰasaq ügüleldürün dayyisun gü’ü [17b] daru’asu olǰa-tur bü bayyiya darun bara’asu tere olǰa bidanu’ai büi ǰe qubiyaldut ǰe bida nökör gü’ün-e iču’aqda’asu türǖn-ü dobtuluqsan qaǰar-tur-iyan eke’erüye türǖn-ü dobtulqan-tur ese eke’erüksen gü’ün-i mököri’ülüye ke’en ǰasaqlaldubai Dalan-nemürges [18a] qa[t]qulduǰu Tatar-i gödölgebei daruǰu Ulqui-šilügelǰit-te ulus-tur anu neyile’ülǰü dawulibai Čaqān-Tatar Alči-Tatar Duta’ut-Tatar Alqui-Tatar erkit irge tende muqutqaǰu ǰasaq ügüleldüksen üges-tür Altan Qučar Dāritai qurban üges-tür [18b] ülü gürün olǰa-tur bayyiǰu’ui üges-tür ese gürbe ke’en ebe Qubilai qoyar-i ilēǰü olǰalaqsat adu’un ya’u ke abuqsad-i bügüde-yi abqa’ulba

154. [19a] Tatar-i muqutqaǰu daulin baraǰu ulus irgen anu ker kikün ke’en Činggis qahan yeke eye uruk-iyar-iyan qaqča ger-tür oroǰu eyetüldübe eyetüldürün erde üdür-eče [19b] Tatar irgen ebüges ečiges-i baraqsan büle’e ebüges ečiges-ün ösöl ösöǰü kisal kisaǰu či’ün-tür üliǰü kiduǰu alaǰu ögüye ulittele kiduya hüleksed-i bo’oliduya ǰük ǰük qubiyalduya ke’en eye baralduǰu ger-teče qaru’asu Tatar-un Yeke-čeren Belgütey-eče yambar [20a] eye eyetüldübei ke’en asaqǰu’u Belgütei ügülerün tani bügüde-yi či’ün-tür üliǰü kiduya ke’eldübei ke’eǰü’ü Belgütey-yin ene üge-tür Yeke-čeren Tatar-duriyan tungqaq talbiǰu qorqaqlaǰu’u qorqaqsat Tatar-tur bidanu čeri’üt e’erekün bolun maši samšiǰu’u qorqalaq-[20b]sat Tatar-i ǰoboǰu oro’ulǰu ülütken či’ün-tür üliǰü kiduqui-tur Tatar ügüleldürün gü’ün tutum qančun-duriyan kituqai qančulaǰu dere abun üküye ke’eldüǰü basa maši gü samšiǰu’u tedüi Tatar-i či’ün-tür üliǰü kidun baraǰu tende Činggis qahan ǰarliq bolurun bida uruk-iyar-iyan [21a] yeke eye baralduqsan-i Belgütey-yin ǰa’aqu-yin tula bidanu čeri’üt maši samšiyabai e’ünü qoyina yeke eye-tür Belgütei bü orotuqai eye baratala qadana bügün-i ǰasatuqai ǰasa’at kere’ür-i qulaqai qudal üyyileten-i ǰarqulatuqai eye bara’asu ötök ūqsan-u qoyina Belgütei [21b] Da’aritai qoyar tende orotuqai ke’en ǰarliq bolba

155. [22a] tende Tatar-un Yeke-čeren-ü ökin Yisügen qatun-i Činggis qahan [22b] tende abba ta’alaqdarun Yisügen qadun ügülerün qahan soyurqa’asu namayi gü’ün-e bodo-da bolqaǰu asaramu nadača egeči Yisüi neretei nadača de’ere qan gü’ün-e ǰokiqui aǰi’ai ǰe sayyi güregen büligi edö’e maqa ene bodulqan-tur qa’aqši yorčibi ke’ebi ene üge-tür [23a] Činggis qahan ügülerün egeči činu čimadača sayin büksen bö’esü eri’ülüye egeči-yen ire’esü ǰayyilaǰu ökgü-yǖ či ke’ebe Yisügen qadun ügülerün qahan soyurqa’asu egeči-yen ele üǰe’esü egeči-de’en ǰayyilasu ke’ebe ene üge-tür Činggis qahan ǰarliq tungqa’aǰu [23b] eri’ülü’esü ökteksen güregen-lü’e qamtu hoilaǰu yabuqu-yi bidanu čeri’üt ǰolqaǰu’ui ere inü tuta’aǰu’ui Yisüi qatun-i tende abčiraba Yisügen qadun egeči-yen üǰe’et urida ügüleksen üge-tür gürün bosču sa’uqsan sa’urin-duriyan sa’ūlǰu mün ö’esün dōro sa’ubi Yisügen qatun-u [24a] üge-tür adali boldaǰu Činggis qahan oyin-duriyan oro’ulǰu Yisüi qatu[n-i] abču ǰerge-tür sa’ūlba

156. [24b] Tatar irgen-i daulin baraǰu niken üdür Činggis qahan qadā sa’uǰu umdālaldurun Yisüi qadun Yisügen qadun ǰirin-ü dumda sa’uǰu umdalaldun büküi-tür Yisüi qadun yekede [25a] sewürel-bi tende Činggis qahan dotora’an setkiǰü Bo’orču Muqali-tan noyad-i uriǰu ire’ülǰü ügülerün ta ede ele či’uluqsat haran bügüde’er ayimaq ayimaq bayyitqun ö’ereče busu ayimaq-un gü’ün-i ö’ere böldeyitketkün ke’en ǰarliq bolba tedüi ayimaq [25b] ayimaq-iyar-iyan bayyi’asu niken ǰala’ui sayin gürümele gü’ün ayima’ud-ača ö’ere bayyiba či ya’un gü’ün büi kē’esü tere gü’ün ügülerün Tatar-un Yeke-čeren-ü Yisüi neretei ökin ökdeksen güregen gü’ün büle’ei bi dayyisun-a dawuliqdarun ayuǰu buru’utču yabuǰu edö’e [26a] amurliba ǰe ke’en ireǰü olon haran dotora ya’u taniqdaqu ke’eǰü yabula’a ke’ebe ene üge-yi Činggis qa’an-a öči’esü ǰarliq bolurun mün gü dayyisu setkiǰü o’orčaq bolǰu yabuǰu’u edö’e ya’u görüre ireǰü’ü inü metüs-i či’ün-tür ülibei ya’u sa’aramui nidün-ü [26b] ečine gētkün ke’ebe tedüi gü mököri’ülbei

157. [27a] mün noqai ǰil Činggis qahan-ni Tatar irgen-tür morilaqsan-tur Ong qan Merkit irgen-tür morilaǰu Toqto’a-beki-yi Barquǰin-töküm ǰük hüldeǰü Toqto’a-yin yeke kö’ün Tögüs-beki-yi alaǰu Toqto’a-yin Qutuqtai Ča’alun ǰirin ökit inü [27b] qatut inü abču Qutu Čila’un qoyar kö’üd-i inü irge selte dawuliǰu Činggis qa’an-a ya’u ber ese ökbe

158. [28a] te’ünü qoyina Činggis qahan Ong qan qoyar Naiman-u Güčügüd-ün Buyiruq qan-tur morilaǰu Uluq-taq-un Soqoq-usun-a büküi-tür gürčü Buyiruq qan bayyildun yadaǰu Altai daban gödölbe Soqoq-usun-ača Buyiruq qan-ni nekeǰü Altai daba’ulun Qum-šinggir-un Ürünggü huru’u hüldeǰü yabuqui-tur [28b] Yedi-tubluq neretü noyan inü qara’ul yabuǰu bidanu qara’ul-a hüldekdeǰü a’ula ö’ede tuta’aqu bolun olangniyan tasuraqdaǰu tende bariqdalu’a Ürünggü huru’u hülde’et Kišil-baš-na’ur-a güyičeǰü Buyiruq qan-ni tende muqutqaba

159. [29a] tendeče Činggis qahan Ong qan qoyar qariǰu ayisuqui-tur [29b] Naiman-u qatqulduqči Kökse’ü-sabraq Bayidaraq-belčir-e čerik ǰasaǰu qatqulduqu bolun aǰu’u Činggis qahan Ong qan qoyar qatqulduya ke’en čerik ǰasaǰu gürčü ǰilda boldaǰu manaqaru qatqulduya ke’en ǰerge’er qonobai tende Ong qan bayyidal-duriyan qal-nu’ut tüle’ülǰü söni bö’et [30a] Qara-se’ül ö’ede gödölǰü’üi

160. [30a] tende amuqa Ong qan-lu’a qamtu gödölülčeǰü yaburun Ong qan-a [30b] amuqa ügülerün Temüǰin anda minü uridača Naiman-tur elčitü büle’e edö’e ese irebei qan qan aqu qayiruqana bi büyyü ǰe aǰiraqu bildü’ür anda minü büyyü Naiman-tur otču’ui ǰe oroqu bolun qočorba ke’eǰü’üi amuqa-yin tere üge-tür Ubčiqtai Gürin-[31a]-ba’atur ügülerün ǰusuritču yekin teyin šili’un aqa de’ü-yü’en ulkin ǰingkün ügüleye ke’ebe

161. [31b] Činggis qahan söni mün tende qonoǰu qatqulduya ke’en manaqar erde üdür geyi’ülün Ong qan-nu bayidal-tur üǰe’esü ügei boldaǰu ede či bidan-i tülešilen aǰu’u ke’et tendeče Činggis qahan gödölǰü Eder Altayin belčir-iyer ketülǰü tere gödölükse’er gö[dö]lǰü Sa’ari-ke’er [32a] bawubai tendeče Činggis qahan Qasar qoyar Naiman-u tubu’ud-i uqaǰu haran-a ese to’olai

162. [32b] Kökse’ü-sabraq Ong qan-u qoyinača nekeǰü Senggüm-ün eme kö’üt irge orqa selte dawuliǰu abču Ong qan-u Telegetü-amasar-a bükün ǰarimut irge adu’un ide’e dawuliǰu abu’at qariǰu’ui tere so’or-tur Merkid-ün Toqto’a-yin Qutu Čila’un qoyar kö’üt tende bürün irge-ben abu’at [33a] qaqačaǰu ečige-düriyen neyilen Selengge huru’u gödölǰü’üi

163. [33b] Köksegü-sabraq-a dawuliqdaǰu Ong qan Činggis qahan-tur elči ilēǰü’üi elči ilērün Naiman-a irge orqo-ban eme kö’ü-ben dawuliqdaba bi kö’ün-neče’en dörben külü’üd-i činu quyuǰu ilēbe bi irge orqo minü aburaǰu öktügei ke’eǰü ilēǰü’üi Činggis qahan tende Bo’orču Muqali [34a] Boroqul Čila’un-ba’atur ede dörben külu’üd-iyen čerik ǰasaǰu ilēbe ede dörben külü’üd-i qürqüy-yin urida Hula’an-qut-da Senggüm bayyilduqu bolun morin-u’an quya qaqdaǰu a[b]daqu bolǰu büküi-tür ede dörben külü’üt gürčü abura’at irge orqa eme kö’ü bügüde-yi aburaǰu [34b] ökbei tende Ong qan ügülerün erde sayin ečige-de inü ene metü odun baraqsan ulus-iyan aburaǰu öktele’e edö’e basa kö’ün-ü’en odun barqsan ulus-i minü dörben külü’üd-iyen ilēǰü aburaǰu öktebe hači qari’uluqu-yi tenggeri qaǰar-un ihe’el medetügei [35a] ke’ebe

164. [35b] basa Ong qan ügülerün Yisügei-ba’atur anda minü odun baraqsan ulus minü nikente aburaǰu ökbe Temüǰin kö’ün basa oduqsan ulus minü aburaǰu’u ökbe ede ečige kö’ün qoyar odun baraqsan ulus nada [36a] quriyaǰu ögürün ken-ü emüne quriyaǰu ögün ǰobomui bi ber edö’e

de’ü-ner minü aburi üge<y>’ün büi qaqča kö’ün minü ügei šitu Senggüm qaqča büyyü Temüǰin [36b] kö’ün-i Senggüm-ün aqa bolqaǰu qoyar kö’ütü bolǰu amusuqai ke’eǰü Činggis qahan-lu’a Ong qan Tu’ula-yin qara tün-ne quriǰu ečige kö’ü ke’eldübei ečige kö’ün ke’eldüküi yosun urida erte üdür Yisügei qan ečige-lü’e Ong qan anda ke’eldüksen yosu’ar ečige metü [37a] ke’eǰü ečige kö’ün ke’eldüküi yosun teyimü üge ügüleldürün olon dayyisun-tur ha’ulurun qamtu niken-e ha’uluya oro’a görögesün-tür abalarun niken-e gü qamtu abalaya ke’eldübei basa Činggis qahan Ong qan qoyar ügüleldürün bida qoyar-i nayyidaǰu

ke’en teyin üge baralduǰu amara’alin aldubai

165. [38b] amaraq de’ere dabqur amaraq boluya ke’en Činggis qahan setkiǰü oči-de Senggüm-ün döyi Ča’ur-beki-yi quyirun Senggüm-ün kö’ün Tusaqa-da bidan-u Qoǰin-beki-yi aralǰin ögüye ke’en quyi’asu tende Senggüm ö’er-iyen yekeǰilen [39a] setkiǰü ügülerün bidanu uruq andur odu’asu ala’un-a bayyiǰu e’enekče qoyimar qaraqu aǰu’u anu uruq bidan-tur ire’esü qoyimar-a sa’uǰu ala’un-a qaran aǰu’u ke’en ö’er-iyen yekeǰilen setkiǰü bidan-i doromǰilan ügüleǰü Ča’ur-beki-yi ülü ögün [39b] ese ta’alaǰu’ui tere üge-tür Činggis qahan dotora’an Ong qan Nilqa-senggüm qoyar-tur dura qočorču’u

166. [40a] teyin dura qočoruqsan-i amuqa uqaǰu qaqai ǰil qabur amuqa Altan Qučar Qardakidai Ebügeǰin Noyakin Söge’etei To’oril Qači’un-beki tede bolun niken eyeten bolǰu newüǰü otču eǰe’er-ündür-ün gerü-de Berke-elet-te Nilqa-senggüm-tür otču amuqa ulgin ügülerün [40b] Temüǰin anda minü Naiman-u Tayang qan-tur keletü elčitü büyyü aman inü ečige kö’ü ke’edü amu aburi inü ö’ere büyyü itegeǰü’ü amui ta ese nende’esü tana ya’u bolqu Temüǰin anda-tur morila’asu bi köndelen-eče oroldusu ke’eǰü’üi Altan Qučar qoyar ügülerün [41a] ba Hö’elün eke-yin kö’ün-i

öksügei ke’eǰü’üi Ebügeǰin Noyakin Qarta’at ügülerün

öksügei ke’eǰü’üi Toǰoril ügülerün arqača otču Temüǰin-i ulus inü abuya ulus-iyan abda’asu ulus üge<y>ü bolu’asu [41b] yekikün tede ke’eǰü’üi Qači’un-beki ügülerün Nilqa-senggüm kö’ün čimayi ya’u setki’esü urtu-yin üǰü’ür-e gün-ü hira’ur-a gürülčesü ke’eǰü

167. [42a] ede üges ügülekdeǰü Nilqa-senggüm ečige-dür-iyen [42b] Ong qan-tur tede’er üges Sayiqan-töde’en-iyer ügüleǰü ilēǰü’üi ede’er üges ügülekdeǰü Ong qan ügülerün kö’ün-i minü Temüǰin-tür yekin teyin setkin büyyü ta eǰi’e turuq ima’ari bolǰu bö’et edö’e kö’ün-tür minü teyin mawui setki’esü tenggeri-de ülü [43a] ta’alaqdaqun bida amuqa yabudaq keletü büle’e ǰöb-ü’ü tab-u’u ügülen büyyü ke’en ese ta’alaǰu ilēǰü’üi basa Senggüm ügüleǰü ilērün amatu keletü gü’ün ügülen bö’etele yekin ülü büširekdegü ke’en ǰiči quči ügüleǰü ilē’et yadaǰu ö’esün be’en gedün otču ügülerün [43b] bel čimayi edüi büqüi čaq-tur bidani ya’un-a ber ülü bolqan büyyü ünen ber qan ečige’en čimayi

Qurčaqus-buyiruq qan ečige-yin činu ǰoban edüi quriyaǰu aqsan ulus-i činu mana’ū mede’ülgü ken-e ber yekin mede’ülgü [44a] ke’eǰü’üi tere üge-tür Ong qan ügülerün čaqa’an kö’ü-ben ker tebčigü eǰi’e turuq ima’ari bolǰu mawui setki’esü ǰokiqu-yū tenggeri-de ülü ta’alaqdaqun bida ke’eǰü’üi tere üge-tür kö’ün inü Nilqa-senggüm mawuilaǰu e’üten o’orču qarču’u ǰiči kö’ün-ü’en Senggüm-ün duran [44b] qayiralaǰu uriǰu ire’ülǰü Ong qan ügülerün tenggeri-de maqa ta’alaqdaqun-u bida kö’ün-i ker tebčisü ke’emüi ta čidan ele üyyiledütkün ta medetkün ke’eǰü’üi

168. [45b] tendeǰe Senggüm ügülerün müt lü bidanu Ča’ur-beki-yi quyu büle’e edö’e bu’ulǰar idere iretkün ke’en üdür bolǰaǰu uriǰu ire’ülǰü tende bariya ke’eldüǰü ǰe ke’en eye baralduǰu Ča’ur-beki-yi ögüye [46a] bu’ulǰar idere iretkün ke’en ilēbei uriqdaǰu Činggis qahan harban haran ayisurun ǰa’ura Mönglik ečige-yin ger-tür qono’asu tende Mönglik ečige ügülerün Ča’ur-beki-yi quyu’asu müt lü bidan-i doromǰilaǰu ülü ögün büle’e edö’e ker buru’uya bu’ulǰar [46b] idere uriǰu’u ö’ed-iyen yekeǰilekün haran buru’uya yekin öksü ke’en uriqun büle’ei ǰöb-ü’ü tab-u’u setkil büi kö’ün uqaǰu otdaqu qabur bolba adu’un bidanu turuqat büi adu’u-ban teǰi’eye ke’en šiltaǰu ileye ke’eǰü ülü odun Buqatai Kiratai qoyar-i bu’ulǰar [47a] idetkün ke’eǰü ileǰü Činggis qahan Mönglik ečige-yin ger-teče qaribai Buqatai Kiratai qoyar-i gürküi-lü’e serekdebei bida manaqar erte büčiǰü bariya ke’eldübei

169. [47b] teyin büčiǰü bariya ke’en üge baralduqsan-i Altan-u de’ü [48a] Yeke-čeren ger-düriyen ireǰü ügülerün manaqar erde Temüǰin-i bariya ke’eldübei ene üge-yi Temüǰin-e kelen gürgen otqu gü’ün-i yambar ele bolqaqdayu ke’eǰü’üi teyin ügüleküi-tür eme inü Alaq-it ügülerün tere deleme üge činu ya’un bolumui haran ba ünemšige’üǰei [48b] ke’eǰü’üi teyin keleleküi-tür adu’uči inü Badai sün gürgere ireǰü ene üge-yi sonosču qariba Badai yorčiǰu nökör adu’uči Kišiliq-a ügüleksen üges ügüleǰü’ü Kišiliq ügülerün bi basa otču uqasuqai ke’eǰü ger-tür otču’ui Čeren-ü kö’ün [49a] Narin-ke’en qadā sa’uǰu sumud-iyan hürün sa’uǰu ügülerün tuqar bida ya’u ke’eldüle’ei kele-ben abdaqun ken-ü ama itqaqun ke’eǰü’üi teyin kē’et Narin-ke’en basa adūči-da’an Kišiliq-a ügülerün Merkidei-čaqa’an Aman-čaqa’an ke’er qoyar-i bariǰu a[b]čira huyaǰu söni erte [49b] morilaqu ke’eǰü’üi Kišiliq yorčiǰu Baday-ya ügülerün tuqar-un kelen činu bolqa’aba maqat bolba edö’e bida qoyar Temüǰin-e kelen gürgen yorčiya ke’en üge baralduǰu Merkidei-čaqa’an Aman-čaqa’an qoyar-i bariǰu ireǰü huyaǰu üdeši bü’et qoš-duriyan [50a] niken quriqa-ban alaǰu iseri-yerēn bolqaǰu Merkidei-čaqa’an Aman-čaqa’an ke’er qoyar belen huyaqsad-i unuǰu sönide yorčiǰu Čingis qahan-tur söni gürčü ger-ün ümereče Badai Kišiliq qoyar ügülerün Yeke-čeren-ü ügüleksen üges kö’ün-i inü Narin-ke’en-nü [50b] sumud-iyan hürün sa’uǰu ügüleksen-i Merkidei-čaqa’an Aman-čaqa’an ke’er qoyar aqtas bariǰu huya ke’eksen üges bügüde-yi ügüleǰü ökbei basa Badai Kišiliq qoyar ügülerün Činggis qa’an-i soyurqa’asu ariyal ügei büi büčiǰü bariya ke’en üge baralduba ke’ebe