![La Historia Secreta de los Mongoles
[Imagen 1 - 5,42 KB]](img/01.gif)
CAPÍTULO CUATRO
127. [1a] Arqai-qasar Ča’urqan qoyar-i amuqa-tur elči ilē’esü amuqa ügülerün Altan Qučar qoyar-a ügüle ke’en ügüleǰü ilērün Altan Qučar ta qoyar Temüǰin anda ba qoyar ǰa’ura anda-yin
sübe’e sečiǰü
qabirqa qatquǰu
yekin [1b] qaqača’ulbai ta anda ba qoyar-i ülü qaqača’ulun qamtu büqüi-tür Temüǰin anda-yi qan yekin ese bolqabai ta edö’e yambar ele setkil setkiǰü qan bolqabai ta Altan Qučar ta qoyar ügüleksen üges-tür-iyen gürün anda-yin setkil amu’ulǰu anda-da minü sayiqa-tur gü nököčeǰü ögütkün ke’eǰü ilēǰü
128. [2a] te’ün-ü qoyina amuqa-yin de’ü Taičar alama-yin [2b] ebür-e Ölegei-bulaq-a bürün bidan-u Sa’ari-ke’er-e bügü oči-darmala-yin adu’un de’ermedüre o[t]ču’ui Taičar oči-darmala-yin adu’un de’ermetčü abču otču’ui oči-darmala adu’u-ban de’ermetčü o[t]taǰu nököd-iyen ǰürüge yadaqdaǰu [3a] mün oči-darmala nekeǰü otču söni adu’un-u’an kiǰi’ar-a gürčü morin-u’an del de’ere helige-ber-iyen kebteǰü gürčü Taičar-un niru’u inü ququru qarbuǰu ala’at adu’u-ban abu’at ireǰü’ü
129. [3b] de’ü-ben Taičar-i alaqdaba ke’en amuqa teri’üten adaran harban qurban qarin nököčeǰü qurban tümet bolǰu Ala’u’ut Turqa’ud-iyar dabaǰu [4a] Činggis qahan-tur morilaǰu ayisai ke’en Ikires-eče Mülke-totaq Boroldai qoyar Činggis qahan-ni Gürelgü-de büqüi-tür kelen gürgen ireǰü’üi ene kelen mede’et Činggis qahan harban qurban güre’et büle’ei qurban gü tümet bolǰu amuqa-yin esergü [4b] inü morilaǰu Dalan-balǰut bayyilduǰu Činggis qahan amuqa-da tende gödölgekdeǰü Onon-u erene-qabčiqay-a qorbai amuqa ügülerün Onon-u erene-de qorqabai bida ke’eǰü qarirun Činos-un kö’üd-i dalan toqo’ot [5a] bučalqaǰu Ne’üdei Čaqa’an-u’a-yin teri’ü inü hoqtolǰu morin-u se’ül-tür čirčü otču’ui
130. [5b] tende amuqa-yi tendeče qari’ulu’at Uru’ud-un ürčedei Uru’ud-iyan uduridu’at Mangqud-an Quyuldar Mangq’ud-iyan uduridu’at amuqa-dača [6a] qaqačaǰu Činggis qahan-tur irebei Qongqota-dai Mönglik ečige tende amuqa-tur aǰu Mönglik ečige dolo’an kö’üt-lü’e-ben amuqa-dača qaqačaǰu tende Činggis qahan-tur neyilen irebei amuqa-dača edün irgen irebei ke’en Činggis qahan ö̅r-[6b]-tür-iyen ulus irebei ke’en bayasču Činggis qahan Hö’elün üǰin Qasar ürkin-ü Sača-beki Taiču-tan bolun Onan-u tün-tür qurimlaya ke’eldüǰü qurimlarun Činggis qahan-na Hö’elün üǰin-ne Qasar-a Sača-beki-de ki’et teri’ülen niken tüsürge tüsürčü’üi [7a] basa Sača-beki-yin üčü’ügen eke Ebegey-yi teri’ülen niken tüsürge tüsürqüy-yin tula Qoriǰin qatun Qu’určin qatun ǰirin nama ülü teri’ülen Ebegey-yi teri’ülen ker tüsürüyü ke’en bawurči Šiki’ür-i ašgiǰu’ui ašgikdaǰu bawurči Šiki’ür ügülerün Yisügei-ba’adur [7b] Nekün-taisi qoyar-i üküküy-yin tula eyin ašgikdaḳui minü ya’un ke’e’et yeke dawu-bar uyyilaǰu’ui
131. [8a] tere qurim bidan-ača Belgütei ǰasa’at Činggis qahan-nu aqta bariǰu bayyin büle’e ürkin-eče Büri-bökö [8b] tere qurim ǰasan büle’e bidan-u kirü’ese-eče Qadagidai gü’ün čilbur qulaquqsan-ni qulaqai bariǰu’ui Büri-bökö tere gü’ü-ben hoyimasču Belgütei nasuda abaldurun bara’un qanču-ban mültülǰü ničügün yabuqu büle’e teyin mültüleksen ničügün mürü inü Büri-bökö [9a] üldü’er ḳangqas čabčiǰu’u Belgütei teyin čabčiqdaǰu bö’et ya’un-a ba ülü bolqan ülü senggeren čisun čuburi’ulǰu yabuquy-yi Činggis qahan se’üder-tür sa’uǰu qurim dotorača üǰeǰü qarču ireǰü ügülerün ker eyin kikden büle’ei bida keküi-tür Belgütei [9b] ügülerün mer üdü’üi büle’e minü tula aqa de’ü-tür mawuqalin bolulča’uǰai bi ülü alǰaqu bi ila’ari büyyü aqa de’ü-tür sayi iǰilidülčen büküi-tür aqa bütügei qorumut bayyi ke’ebe
132. [10a] Činggis qahan Belgütei tedüi itqa’asu ülü bolun modun-u geši’üt ququru tatalaǰu itüges-ün büle’üt suqučiǰu [10b] a[b]ču ašgilalduǰu ürkin-i ilaqču Qoriǰin qadun Qu’určin qadun ǰirin-i buliǰu abubai ǰiči müt ǰokilduya ke’ekdeǰü Qoriǰin qadun Qu’určin qadun ǰirin-i iču’aǰu ǰokilduya ke’en elčileldün büküi-tür Kitat irgen-ü Altan qan Tatar-un Megüǰin-se’ültü-ten eye-düriyen [11a] ülü oroqdarun Ongging-čingseng-e čeri’üt ǰasaǰu bü sa’ara bö’et ke’eǰü ilēǰü’üi Ongging-čingseng Megüǰin-se’ültü teri’üten Tatar-i Ulǰa ö’ede adu’u ide’en selte türiǰü ayiši ke’en kelen medebei tere kelen mede’et
133. [11b] Činggis qahan ügülerün erte üdür-eče Tatar irgen [12a] ebüges ečiges-i baraqsat öšten irgen büle’e edö’e ene qanalqa-tur qamsaya bida ke’e’et To’oril qan-tur Altan qan-u Ongging-čingseng Tatar-un Megüǰin-se’ültü teri’üten Tatar-i Ulǰa ö’ede türiǰü ayiši ke’emüi ebüges ečiges-i bidan-u baraqsat [12b] Tatar-i qamsaya bida To’oril qan ečige öter iretügei ke’en ene kelen gürgen elčin ilebei ene kelen gürge’ülü’et To’oril qan ügülerün kö’ün minü ǰöb keleleǰü ileǰü’ü qamsaya bida ke’e’et qutu’ar üdür čerig-iyen či’ulqaǰu čerik e’üsgeǰü [13a] To’oril qan öterlen iktüneǰü Činggis qahan To’oril qan qoyar ǰürkin-ü Sača-beki Taiču teri’üten ǰürkin-e keleleǰü ilerün erte üdür-eče ebüges ečiges-i bidan-u baraqsat Tatar-i edü’e ene qanalqa-tur qamsaya qamtu morilaya ke’eǰü [13b] ilēbei ǰürkin-e irekdeqüy-eče ǰirqo’an üdüt güličeǰü yadaǰu Činggis qahan To’oril qan qoyar qamtu čerik e’üsčü Ulǰa huru’u Ongging-čingseng-lü’e qamsan ayisuqui-tur Ulǰa-yin Qusutu-šitü’en Naratu-šitü’en-e Tatar-un Megüǰin teri’üten Tatar tende [14a] qorqa bariǰu’ui Činggis qahan To’oril qan qoyar teyin qorqalaqsad-i Megüǰin-se’ültü-yi qorqan-ača inü bariǰu Megüǰin-se’ültü-yi tende alaǰu mönggün ölegei tanatu könǰile inü Činggis qahan tende abula’ai
134. [15a] Megüǰin-se’ültü-yi alaba ke’en Činggis qahan To’oril qan qoyar Ongging-čingseng Megüǰin-se’ültü-yi alaǰu’ui ke’en mede’et maši bayasču Činggis qahan-a ǰa’ut-quri nere ökbe Gereyid-ün To’oril-a Ong nere tende ökbe [15b] Ong qan nere Ongging-čingseng-ün nereyidü[k]se’er tendeče bo[l]ba Ongging-čingseng ügülerün Megüǰin-se’ültü-yi qamsaǰu alaqsan tanu Altan qan-a maši yeke tusa kibei ta ene tusa-yi tanu A[l]tan qan-a öčisü bi Činggis qahan-a e’ün-eče yeke nere nemeküy-yi [16a] ǰeu-tau nere ökgü-yi Altan qan medetügei ke’ebe Ongging-čingseng tendeče tedüi bayasču Činggis qahan Ong qan qoyar tende Tatar-i da’uliǰu qubiyalduǰu abulčaǰu geyi[t]-tür-iyen qariǰu bawubai
135. [16b] Tatar-un qorqalaqsan Naratu-šitü’en-e bawuqsan [17a] nuntuq-tur talaqui-tur niken üčǖgen kö’üken-i gē[k]sen-i bidan-u čeri’üt nuntuq-ača olǰu’ui altan e’emek dörebčitü dasi torqan buluqa’ar dotorlaqsan helige[b]čitü üčü’ügen kö’üken-i a[b]čiraǰu Činggis qahan Hö’elün eke-de sauqa ke’en ökbei Hö’elün eke[17b] ügülerün sayin gü’ün-ü kö’ün aǰu’u ǰe huǰa’ur sayitu gü’ün-ü uruq büyyü ǰe tabun kö’üd-iyen de’ü ǰirqodu’ar kö’ün bolqan Šikiken-quduqu ke’en nereyitčü eke asaraba
136. [18a] Činggis qahan-u a’uruq Hariltu-na’ur-a büle’ei a’uru’ut-tur qočoruqsan-i ürkin tabin haran-u qu[b]čan tonoǰu’ui harban haran-i alaǰu’ui ürkin-e teyin kikdebe ke’en [18b] bidan-u a’uru’ut-tur qočoruqsat Činggis qahan-a ǰa’abasu ene kelen sonosu’at Činggis qahan maši kilinglaǰu ügülerün ürkin-ne kereyin kikden büle’ei bida Onan-u tün-tür qurimlaqui-tur bawurči Šiki’ür-i müt gü ašgibai [19a] Belgütey-yin mürü müt gü ča[b]čibai ǰokilduya ke’ekdeǰü Qoriǰin qadun Qu’určin ǰirin-i iču’aǰu ökbei bida te’ün-ü qoyina erten-ü öšten kišten ebüges ečiges-i bidan-u baraqsat Tatar-i qamsan morilaya ke’en ürkin-i ǰirqo’an [19b] üdüt güličeǰü ese gü irekdebe edö’e basa dayyisun-tur šiqan dayyisun müt gü boluyi ke’e’et Činggis qahan ürkin-tür morilabai ürkin-i Kelüren-ü Ködö’e-aral-un Dolo’an-bolda’ut-ta büqüi-tür irgen inü dawulibai Sača-beki [20a] Taiču qoyar čö’en bēs-iyen duta’abai qoyinača anu nekeǰü Teletü-amasar-a güyičeǰü Sača-beki Taiču qoyar-i baribai bariǰu Činggis qahan Sača Taiču qoyar-a ügülerün erte üdür bida ya’u ke’eldüle’ei ke’ekdeǰü [20b] Sača Taiču qoyar ügülerün ügüleksen üge-düriyen ba ese gürbei üges-tür manu gürge ke’e’et üges-iyen medereǰü tüšiǰü ökbei üges-i anu medere’ülǰü üges-tür anu gürgen büte’eǰü mün tende gēbei
137. [21b] Sača Taiču qoyar-i büte’et qariǰu ireǰü ürkin-ü irge gödölgeküi-tür alayir-un Telegetü-bayyan-u kö’ün Gü’ün-u’a Čila’un-qayyiči e[b]ke qurban tede ürkin-tür aǰu’ui Gü’ün-u’a Muqali [22a] Buqa qoyar kö’üd-iyer-iyen a’ulǰaǰu ügülerün
bosoqa-yin činu
bo’ol boltuqai
bosoqa-dača činu bulǰi’asu
borbi inü hoqtol
e’üten-nü činu
emčü bo’ol boltuqai
e’üten-neče činu heyilü’esü
eliget anu etkeǰü gētkün
ke’eǰü ökbei [22b] Čila’un-qayyiči Tüngge Qaši qoyar kö’üd-iyen basa Činggis qahan-tur a’ulǰaǰu ügülerün
altan bosoqa činu sakiǰu
atuqai ke’en ökbe bi
altan bosoqa-dača činu
anggida odu’asu
ami inü tasulǰu gētkün
örgen e’üten [23a] ergüǰü
öktügei ke’en ökbe bi
örgen e’üten-neče činu
ö’ere odu’asu
öre inü mideriǰü gētkün
ke’ebe ebke-yi Qasar-a ökbe ebke ürkin-ü nuntuq-ača Boro’ul neretü üčügen kö’uken-i abčiraǰu Hö’elün eke-de a’ulčan [25b] ökbe
138. [24a] Hö’elün eke Merkid-ün nuntuq-ača oldaqsan Güčü neretü kö’üken-i Tayyiči’ud-un dotora Besüd-ün nuntuq-ača oldaqsan Kököčü neretü kö’üken-i Tatar-un nuntuq-ača oldaqsan Sigiken-qutuqu neretü [24b] kö’üken-i ürkin-ü nuntuq-ača oldaqsan Boro’ul neretü kö’üken-i ede dörben-i ger dotora teǰi’erün Hö’elün eke kö’üt-te’en
üdür üǰegü-yin nidün
söni sonosqu-yin čikin
ken-e bolqaqu-yū ke’en ger dotora teǰi’ebei
139. [25a] ede ürkin irgen-ü yosun ürkin bolurun Qabul qan-u dolo’an kö’üd-ün angqa aqa Ökin-barqaq büle’e kö’ün inü Sorqatu-ǰürki büle’e ürkin [25b] bolurun Qabul qan-u kö’üd-ün aqa ke’eǰü irgen-ü’en dotorača ilqaǰu
helige-tür sölsütü
heregei-tür hončitan
a’ušgi dü’üreng ǰirügetü
aman dü’üreng a’urtan
ere tutum
erdemütten bökös güčüten-i ilqaǰu ökčü
a’urtan sölsüten omoqtan [26a] ǰörkimes tula ürkin ke’ekdegü yosun teyimü teyimün omoqtan irgen-i Činggis qahan dorayita’ulǰu ürkin oboqtu-yi ülitkebei irgen-i ulus-i inü Činggis qahan ö’erün emčü irgen bolqabai
140. [26b] Činggis qahan niken üdür Büri-bökö Belgütei qoyar-i abaldu’uluya ke’ebe Büri-bökö ürkin-tür [27a] büle’e Büri-bökö Belgütey-yi örö’ele qar-iyar bariǰu örö’ele köl-iyer töyitčü unaqaǰu ülü gödölgen daruqu büle’e Büri-bökö ulus-un bökö tende Belgütei Büri-bökö qoyar-i abaldu’ulbai Büri-bökö ülü ilaqdaqu gü’ün unaǰu ökbe Belgütei [27b] darun yadan mürüdeǰü sa’ari de’ere qarču Belgütei ginčas kiǰü Činggis qahan-ni üǰegü-lü’e qahan ilügey-iyen ǰa’uba Belgütei uqa otču de’ere inü aqdalaǰu qoyar ǰaqas inü solbin megeǰilen tataǰu niru’u inü ebüdükleǰü ququlǰu ilebe [28a] Büri-bökö niru’u-ban ququraǰu ügülerün Belgütey-ye ülü ilaqdaqu büle’e bi qahan-nača ayuǰu arqadan unaqu ariyaqu bolun amin-dur-iyan gürtebei bi ke’e’et üküǰü ilēbe Belgütei niru’u inü ququru tata’at čirčü [28b] o’orkiǰu yorčiba Qabul qan-u dolo’an kö’üd-ün aqa Ökin-barqaq büle’e uda’adu Bartan-ba’atur büle’e kö’ün inü Yisügei-ba’atur büle’e te’ün-ü uda’adu Qutuqtu-möngler büle’e kö’ün inü Büri büle’e barildu’a Bartan-ba’atur-un kö’ün-eče [29a] alus Barqaq-un omoqtan kö’üt-tür nököčekün bolun Büri-bökö ulus-un bökö Belgütey-ye niru’u-ban ququldaǰu ükübe
141. [30a] te’ün-ü qoyina takiya ǰil Qadagin Salǰi’ut qamtutču Qadagin-u Baqu-čorogi teri’üten Qadagin Salǰi’ud-un Čirgidai-ba’atur teri’üten Dörben Tatar-tur ǰokilduǰu Dörben-ü Qaǰi’un-beki teri’üten Tatar-un Alči-Tatar-un alin-buqa teri’üten Ikires-ün [30b] Tüge-maqa teri’üten Onggired-un [sič] Dergek Emel Alqui-tan Qorolas-un Čonaq [=Čoyoq] Čaqa’an teri’üten Naiman-ača Güčü’üt-Naiman-u Buyiruq qan Merkid-ün Toqto’a-beki-yin kö’ün Qutu Oyirad-un Quduqa-beki Tayyiči’ud-un Tarqutai-kiriltuq Qodun-örčeng [31a] A’uču-ba’atur-tan Tayyiči’ut edön qarin Alqui-bula’a či’ulǰu aǰiradai amuqa-yi qa ergüye ke’en aǰirqa ge’ün ke’üs čabčilalduǰu andaqalduǰu tendeče Ergüne-müren huru’u newüǰü Kan-müren Ergüne-de čitququ šina’a-yin a’unu’uda [31b] amuqa-yi tende gür qa ergübei gür qa ergü’et Činggis qahan Ong qan qoyar-tur morilaya ke’eldübei morilaya ke’eldüksen-i Qorolas-un Qoridai Činggis qahan-ni Gürelgü-de büqüi-tür ene kele gürgeǰü ilēǰü’ü ene kele [32a] ire’ülü’et Činggis qahan Ong qan-tur ene kele gürgeǰü ilē’esü Ong qan kele gürge’ülü’et čerik e’üsčü ötörlen Činggis qahan-tur Ong qan gürčü irebei
142. [32b] Ong qan-ni ire’ülü’et Činggis qahan Ong qan qoyar qamtutču amuqa-yin esergü inü morilaya [33a] ke’eldüǰü Kelüren-müren huru’u morilarun Činggis qahan Altan Qučar Dāritai qurban-i manglai yabu’ulba Ong qan Senggüm aqa-gambu Bilge-beki qurban-i manglai yabu’ulbai ede manglan-ača uruqši basa qara’ul ilērün Enegen-güiletü-de niken sa’urin [33b] qara’ul talbibai te’ün-ü činana Čekčer-e niken sa’urin qara’ul talbi’iulbai te’ünü činana Čiqurqu-da niken sa’urin qara’ul talbi’ulbai bidan-u manglan Altan Qučar Senggüm-tan Utkiya gürčü bawuya ke’eldün büqüi-tür Čiqurqu-da [34a] talbiqsan qara’ul-ača gü’ün ha’ulǰu ireǰü dayin ayiši ke’en kele gürgen irebe tere kele ire’et ülü bawun dayin-u esergü kele abuya ke’en yabuǰu gürülčeǰü kele a[b]ču ke[t] büi ke’en asaqu’asu amuqa-yin manglan Mongqol-ača A’uču-ba’atur Naiman-u [34b] Buyiru[q] qan Merkid-ün Toqto’a-beki-yin kö’ün Qutu Oyirad-un Quduqa-beki ede dörben amuqa-yin manglan yabuǰu’ui bidan-u manglan teden-tür ungšilalduǰu ungšiǰu ǰilda boldaǰu manaqar qatqulduya ke’eǰü ičuǰu qol-tur neyilen qonoba
143. [35a] manaqarši yabu’ulǰu gürülčeǰü Köyiten bayi[l]duǰu [35b] doroqši de’ekši iquriqaldun ǰibši’erülčen büqüi-tür müt Buyiruq qan Quduqa qoyar ǰada medekün aǰu’ui ǰadalaqun bolun ǰada hurbaǰu müt anu de’ere ǰada bolǰu’u müt yabun yadaǰu nuras-tur quladu’at tenggeri-de ese ta’alaqadaba bida ke’eldü’et [36a] butaraǰu’ui
144. Naiman-u Buyiruq qan Altay-yin ebür Uluq-taq ǰorin [36b] qaqačan ködölǰü’üi Merkid-ün Toqto’a-yin kö’ün Qutu Selengge ǰorin ködölǰü’üi Oyirad-un Quduqa-beki hoi demečen Šisgis ǰorin ködölǰü’üi Tayyiči’ud-un A’uču-ba’atur Onan ǰorin ködölǰü’üi amuqa ö’er-iyen qa ergükset irgen-i dawuli’at [37a] Ergüne huru’u amuqa qarin ködölǰü’üi ani teyin butaraqdaǰu Ong qan Ergüne huru’u amuqa-yi nekebe Činggis qahan Onan ǰük Tayyiči’ud-un A’uču-ba’atur-i nekebe A’uču-ba’atur ulus-tur-iyan gürü’et ulus-iyan dürbe’ülün ködölge’et [37b] A’uču-ba’atur Qodun-örčeng Tayyiči’ut Onan-u činaǰi ete’et hüle’üt turastan čeri’üd-iyen ǰasaǰu qatqulduya ke’en ǰasaǰu baiǰu’ui Činggis qahan gürü’et Tayyiǰi[’ut]-lu’a qatqulduba maši ekerün ekerün qatqulduǰu ǰilda bo[l]daǰu mün [38a] qatqulduqsan qaǰar-a šitüldüǰü qonoba ulus ba dürbeǰü ayisurun mün gü tende čeri’üt-lü’e-ben qamtu güre’eleǰü qonolduba
145. [38b] Činggis qahan tere qatquldu’an-tur suǰiyasu-ban šilürteǰü čisun töritge’esü ülü bolun amduriqdarun naran šingge’ülün mün tende šitüldüǰü bawuǰu bökleksen [39a] čisun-i elme šimin šimin ama’an čisudaǰu elme busu gü’ün ülü itegen sakilduǰu sa’uǰu söni düli boltala bökleksen čisun-i ama’ar dü’üreng ǰalki’at asqa’at söni düli nökči’esü Činggis qahan dotora’an sergüǰü ügülerün čisun haqču baraba umda’asumu [39b] bi ke’ebe tendeče elme maqalai qudusun de’el qubčasun-iyan bügüde-yi talǰu qaqča doto’aǰitu čurama ničügün šitüldüǰü bayyiqun dayyin dotora’un güyyiǰü činana gürēleksen irgen-ü tergen-tür anu unuǰu esü’üt eriǰü yadaǰu dürberün [40a] ge’üd-iyen ülü sa’an talbiqsat aǰu’u esük olun yadaǰu niken yeke büri’etei taraq tergen-eče inü abu’at ergüǰü irebe ǰa’ura odurun ba irerün ba gü’ün-ne ese üǰekdebe tenggeri gü ihe’ebe ǰe taraq büri’etü-yi abčirat mün elme [40b] ö’esün gü usun eriǰü abčiraǰu taraq ǰi’üreǰü qa’an-a ū’ulba qurban-ta amuǰu ūǰu qahan ügülerün dotora nidün minü geyibe ke’e’et öngdeyiǰü sa’utala üdür geyiǰü gegen bolǰu üǰe’esü tere sa’uqsan horčin elme-yin šimin [41a] šimin bökleksen čisun asqaqsan horčin namurqan bolǰu’u Činggis qahan üǰeǰü ügülerün ene ya’un bolumu qolo asqa’asu yambar aǰu’u ke’ebe tendeče elme ügülerün čimayi amduriqarun qolo odu’asu čimadača alǰiyaquy-ača ayuǰu ya’araǰu [41b] ǰalkiqu-yi ǰalki’at asqaqu-yi asqa’at amduriǰu ke’eli-tür minü teki kedüi oroba ke’ebe Činggis qahan basa ügülerün namayi eyimü bolǰu kebten bö’etele ničügün yekin güyyiǰü oroba či bariqda’asu namayi eyyimü-yi ülü’ǖ ǰi’aqu büle’e [42a] či ke’ebe elme ügülerün minü setkil ničügün odurun ker ber bariqda’asu bi dantur oroqu duratu büle’e uqaǰu bariǰu alaya ke’en qu[b]časun minü bügüde-yi talǰu qaqča emüdün talu’a üdü’üye mültüs alda’ulǰu dantur edüi [42b] idüreǰü irebe bi ke’egü büle’e namayi ünen bolqaǰu qubčasun nada ökǰü asaraqu büle’e bi morin unu’at üǰetele edüi ǰa’ura ülü’ǖ iregü büle’e bi teyin sedkiǰü qa’an-u hangqaqsan setkil erüssügei ke’en nidün qara eyin setkiǰü [43a] odulu’a bi ke’ebe Činggis qahan ügülerün edö’e ya’un ke’egü erte üdür qurban Merkit ireǰü Burqan-ni qurbanda quči’ulḳui-tur amin minu nikente a[b]ču qarulu’a či edö’e basa haqču büküi čisun-i ama’ar šimi<n>ǰü amin minü sengtelbe [43b] či basa hangqaǰu amturin büküi-tür amin-iyan öreǰü dayyisun gü’ün-tür nidün qara oroǰu umdān ḳangqaǰu amin minü oro’ulba či ede qurban tusas-i činu setkil dotora minu atuqai ke’en ǰarliq bolba
146. [45a] üdür geyin bara’asu šitüldüǰü qonoqsat čeri’üt söni bö’et budaraǰu’ui güre’elekset irgen küngken ülü čidaqun ke’en güre’elekset qaǰar-ača ese gödölǰü’üi dürbekset ulus-i ičuqaya ke’en Činggis qahan qonoqsan qaǰar-ača morilaǰu dürbekün [45b] irgen-i iču’an yabuqui-tur daba’an de’eren niken hula’an de’eltü eme gü’ün Temüǰin ǰe ke’en yeke dawu’ar qayilan uyyilan bayyiqu-yi Činggis qahan ö’esün sonosču ya’un gü’ün-nü eme teyin qayilan büyyü ke’en asa’ura gü’ün ilēbe tere gü’ün otču [46a] asaqbasu tere eme gü’ün ügülerün Sorqan-šira-yin ökin bi Qada’an neretei ere-yi minü ende čeri’üt bariǰu alan büyyü ere-yü’en alaqdarun Temüǰin-i ere-yi minü aburatuqai ke’en ungšiǰu qayilaǰu uyyilaba bi ke’ebe tere gü’ün ireǰü [46b] Činggis qa’an-a ene üge ügüle’esü Činggis qahan ene üge sonosu’at qataraǰu gürǰü Činggis qahan Qada’an-tur bawuǰu teberildübei ere-yi inü bidanu čeri’üt urida alaǰu’ui tede irge ičuqa’at Činggis qahan yeke čerik mün tende bawuǰu [47a] qonobai Qada’an-i uriǰu ire’ülǰü dergečen sa’ulbai manaqarši üdür Sorqan-šira ebe qoyar Tayyiči’ud-un Tödöge-yin haran aqsat tede qoyar ber irebei gü Činggis qahan Sorqan-šira-yi ügülerün
güǰügün-deki
kündü mudun-i
köser-e o’oruqsan [47b]
ǰaqa-daki
ǰarbiyal mudun-i
ǰayila’uluqsan ta
ečiges kö’üd-ün tusa aǰu’ui ǰe ta yekin udabai ta ke’ebei Sorqan-šira ügülerün bi dotora’an bölen itkel setkiǰü büle’ei yekin ya’araqu bi ya’araǰu urit ire’esü Tayyiči’ut noyat minü qočoruqsan eme kö’ün [48a] adu’un ide’en-i minü hünesü’er geyisgekün tede ke’eǰü ülü ya’aran edö’e qahan-duriyan neyilen idüreǰü irebei ba ke’ebei kelelen bara’asu ǰöb ke’ebe
![La Historia Secreta de los Mongoles
[Imagen 10 - 12,4 KB]](img/10.gif)
147. [49a] basa Činggis qahan ügülerün Köyiten bayilduǰu iquriqaldun ǰibšiyerülčen büküi-tür tede niru’un de’ereče sumun ireǰü minü ǰebelegü aman čaqān qula-yin aman niri’u inuququ ken qarbula’a a’ula de’ereče ke’ebe [49b] tere üge-tür ebe ügülerün a’ula de’ereče bi qarbula’a edö’e qa’an-a ükü’ülde’esü halaqan-u tedüi qaǰar hö’eǰü qočorsu soyurqaqda’asu qa’an-u emüne
če’el usun-i hoqtoru
čeügen čilawun
čeürü dobtulǰu öksü
gür ke’eksen qaǰar-a
kökö gürü ke’ürü
qal [50a] ke’eksen-tür
qara gürü
qamqaru dobtulǰu öksü
ke’ebe Činggis qahan ügülerün dayyisun yabuqsan gü’ün alaqsan-iyan dayyisurqaqsan-iyan beye’en ni’uǰu kele-ben bučaǰu ayu[yu] ene bürün kē’esü munda alaqsan-iyan dayyisurqaqsan-iyan ülü buča [sic] munda ǰi’an [50b] büyyü nököčeltü gü’ün büyyü irqo’adai neretü aǰu’u mün ǰebelegü aman čaqān qula-yi minü aman niru’u qarbuqsan-u tula ebe nereyi[t]čü ǰebeleye imayi ke’en ebe nereyitčü dergede minü yabu ke’en ǰarliq bolba ebe Tayyiči’ud-ača ireǰü [51a] nököčeksen yosun teyimü